Home / शेती (Agriculture) / पोकरा योजना (नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना) 2026

पोकरा योजना (नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना) 2026

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2026 (POCRA 2.0) अंतर्गत ठिबक सिंचन, शेततळे आणि कृषी अनुदान

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2026 (POCRA 2.0): 75% ते 100% अनुदान, नवीन गाव यादी आणि मोबाईलवरून अर्ज प्रक्रिया

एका वर्षी अतिवृष्टी, तर दुसऱ्या वर्षी दुष्काळ — पावसावर अवलंबून असलेल्या महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित यामुळे वारंवार बिघडते. यावर दीर्घकालीन उपाय म्हणून राज्य सरकारने जागतिक बँकेच्या सहकार्याने नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प सुरू केला. त्याला पोकरा (POCRA – Project on Climate Resilient Agriculture) असे म्हणतात. अनेक शेतकरी याला पोखरा योजना असेही शोधतात; दोन्ही नावे एकाच योजनेची आहेत.

या लेखात पोकरा योजना म्हणजे काय, कोणत्या 21 जिल्ह्यांतील 7,201 गावांना याचा लाभ मिळतो, घटकनिहाय किती अनुदान मिळते आणि महाविस्तार AI ॲपद्वारे अर्ज कसा करायचा, याची सविस्तर आणि अद्ययावत माहिती दिली

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना म्हणजे काय?

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (POCRA) हा महाराष्ट्र शासनाचा हवामान बदलाला तोंड देणारी शेती विकसित करण्यासाठी राबवला जाणारा प्रकल्प आहे. POCRA 2.0 अंतर्गत पात्र गावांतील शेतकरी, लागू अटींनुसार, सिंचन, संरक्षित शेती आणि इतर मंजूर कृषी घटकांसाठी लाभ मिळवू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी आपल्या गावाचा समावेश, संबंधित घटकाची पात्रता आणि अनुदानाच्या अद्ययावत अटी अधिकृत पोर्टलवर तपासणे आवश्यक आहे.

पोखरा योजना  (POCRA 2.0) नवीन पोर्टल  किवा नानाजी देशमुख योजना नवीन पोर्टल

नवीन अर्ज आणि स्थलांतरित अर्जांच्या पुढील प्रक्रियेसाठी

dbt-ndksp.mahapocra.gov.in

Quick Facts

तपशीलमाहिती
योजनेचे नाव

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (NDKSP / POCRA 2.0)

राबवणारी यंत्रणा

महाराष्ट्र शासन, कृषी विभाग

अर्थसहाय्य

जागतिक बँक + महाराष्ट्र शासन (80:20 प्रमाण)

अनुदानाचे प्रमाण

75% ते 100% (वैयक्तिक शेतकरी) | 60% (महिला बचत गट)

लाभार्थी

अल्प व अत्यल्प भूधारक (5 हेक्टरपर्यंत), शेतकरी गट, महिला बचत गट व FPO

अर्ज करण्याची माध्यमे

NDKSP DBT पोर्टल (dbt-ndksp.mahapocra.gov.in) व महाविस्तार AI ॲप

लाभ पद्धत

Direct Benefit Transfer (DBT) — आधार संलग्न बँक खात्यात थेट जमा

पोखरा योजना म्हणजे काय?

POCRA चा मुख्य उद्देश दुष्काळ आणि क्षारपड जमिनीमुळे अडचणीत असलेल्या गावांतील शेतकऱ्यांची शेती हवामान बदलाला तोंड देण्यासाठी सक्षम करणं हा आहे. केवळ पैसे देणं नव्हे, तर ठिबक-तुषार सिंचन, संरक्षित शेती, पाणी साठवण आणि शेतकरी गटांचं बळकटीकरण यांतून शेती टिकाऊ करणं, हा योजनेचा दृष्टिकोन आहे.

पोकरा 1.0 आणि पोकरा 2.0 मधील फरक

  • पहिला टप्पा (POCRA 1.0): मराठवाडा, विदर्भ आणि खानदेशातील सुमारे 5,000 गावांमध्ये राबवला गेला (सुमारे 4,000 कोटी रुपये बजेट).

  • दुसरा टप्पा (POCRA 2.0): प्रकल्पाच्या अधिकृत अहवालानुसार तो 21 जिल्ह्यांतील 7,201 गावांमध्ये राबवला जात आहे. अंदाजित खर्च सुमारे 72.35 कोटी अमेरिकन डॉलर (सुमारे 6,000 कोटी रुपये) असून जागतिक बँक आणि राज्य सरकार 80:20 प्रमाणात निधी देणार आहेत.

पोकरा 2.0 मधील 21 जिल्हे

छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, लातूर, नांदेड, परभणी, हिंगोली, धाराशिव, बुलढाणा, अकोला, वाशीम, अमरावती, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, नाशिक आणि जळगाव

POCRA 2.0 गावांची यादी तपासण्यासाठी अधिकृत गाव यादी

पोकरा 2.0 अंतर्गत मिळणारे घटकनिहाय अनुदान (Subsidy Rates)

योजनेअंतर्गत खालील घटकांसाठी राज्य शासनाकडून आकर्षक अनुदान उपलब्ध करून दिले जाते:

  1. सूक्ष्म सिंचन (ठिबक व तुषार सिंचन): अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना 75% ते 80% पर्यंत अनुदान दिले जाते.

  2. फळबाग लागवड: विविध फळबागांच्या लागवडीसाठी 100% पर्यंत आर्थिक सहाय्य उपलब्ध आहे.

  3. संरक्षित शेती: शेडनेट हाऊस, पॉलीहाऊस आणि पॉली टनेल उभारणीसाठी नियमानुसार अनुदान दिले जाते.

  4. पाणी संवर्धन व शेततळे: वैयक्तिक शेततळे (उदा. 30$\times$30$\times$12 मीटर) व अस्तरीकरणासाठी मानकानुसार अर्थसहाय्य मिळते.

  5. महिला बचत गटांसाठी कृषी अवजार बँक (Custom Hiring Center): UMED किंवा MAVIM अंतर्गत नोंदणीकृत महिला बचत गटांना ट्रॅक्टर व शेती अवजारांच्या बँकेसाठी 60% अनुदान (कमाल 24 लाख रुपये) दिले जाते.

  6. भूमिहीन शेतकरी व मजूर: शेळीपालन, कुक्कुटपालन आणि मधमाशी पालन यांसारख्या पूरक व्यवसायांसाठी विशेष सहाय्य.

पोकरा योजना पात्रता

निकषतपशील
गावशेती प्रकल्पात निवड झालेल्या 7,201 गावांपैकी एका गावात असणे आवश्यक.
भूधारणावैयक्तिक लाभासाठी कमाल 5 हेक्टरपर्यंत जमीनधारणा असणे बंधनकारक.
नोंदणीअधिकृत NDKSP DBT पोर्टलवर नोंदणी आवश्यक
बँक खातेबँक खाते आधार कार्डशी संलग्न (Aadhaar Seeded) असणे आवश्यक

प्रत्येक घटकासाठी अतिरिक्त अटी असू शकतात, त्यामुळे तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात खात्री करून घ्या.

जमीनधारणा: वैयक्तिक शेतकरी घटकासाठी लागू जमीनधारणेच्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. 5 हेक्टरपेक्षा जास्त जमीनधारणा असलेल्या शेतकऱ्यांना संबंधित वैयक्तिक लाभांसाठी पात्रता नसते. शेतकरी गट, उत्पादक कंपन्या आणि विशेष उपक्रमांसाठी स्वतंत्र अटी लागू होऊ शकतात.

पोकरा योजना कागदपत्रे

  • आधार कार्ड

  • डिजिटल 7/12 उतारा आणि 8-अ उतारा

  • आधार संलग्न बँक पासबुकची प्रत

  • जात प्रमाणपत्र (अनुसूचित जाती / जमाती प्रवर्गासाठी)

  • भूमिहीन प्रमाणपत्र (शेळीपालन/कुक्कुटपालनासाठी लागू असल्यास)

पोकरा योजना 2026: ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

शेतकरी आता कॉम्प्युटरशिवाय आपल्या मोबाईलवरूनही सहज अर्ज करू शकतात:

  1. पोर्टल किंवा ॲप उघडा: अधिकृत पोर्टल dbt-ndksp.mahapocra.gov.in ला भेट द्या किंवा मोबाईलमध्ये ‘MahaVistar AI App’ (महाविस्तार AI ॲप) डाउनलोड करा.

  2. नोंदणी / लॉगिन: आधार नंबरचा वापर करून नवीन नोंदणी करा किंवा आधी नोंदणी असल्यास लॉगिन करा.

  3. घटक निवडा: ज्या घटकासाठी लाभ हवा आहे (उदा. ठिबक सिंचन, शेडनेट, शेततळे) तो निवडा आणि अर्ज भरा.

  4. कागदपत्रे अपलोड करा: 7/12 उतारा, 8-अ आणि बँक पासबुक अपलोड करून अर्ज सबमिट करा.

  5. पूर्वसंमती (Pre-Sanction): कृषी अधिकाऱ्याकडून अर्जाची पडताळणी होऊन पूर्वसंमती मिळाल्याची पोच पावती मिळवा.

  6. काम पूर्ण करणे व बिले अपलोड: पूर्वसंमतीनंतरच काम पूर्ण करा आणि कामाचे जिओ-टॅग फोटो व खरेदी बिले पोर्टलवर अपलोड करा.

  7. अनुदान जमा: पडताळणी पूर्ण झाल्यावर अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या आधार-संलग्न बँक खात्यात (DBT) जमा केली जाते.

सामान्य चुका टाळा

  • पूर्वसंमतीशिवाय काम सुरू करणे
  • आधार, सातबारा आणि बँक खात्यावरील नावांत तफावत असणे
  • आपलं गाव यादीत आहे का हे न तपासताच अर्ज करणे
  • जुना सातबारा उतारा वापरणे

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना कोणासाठी आहे?

प्रकल्पात निवड झालेल्या 21 जिल्ह्यांतील 7,201 गावांतील अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी (5 हेक्टरपर्यंत), तसेच महिला बचत गट व शेतकरी उत्पादक कंपन्यांसाठी (FPO).

2. पोकरा 2.0 अंतर्गत सूक्ष्म सिंचनासाठी किती अनुदान मिळते?

ठिबक आणि तुषार सिंचनासाठी 75% ते 80% अनुदान दिले जाते, तर फळबाग लागवडीसाठी 100% अनुदान उपलब्ध आहे.

3. महिला बचत गटांना या योजनेत काय लाभ मिळतो?

महिला बचत गटांना (UMED/MAVIM) शेती अवजार बँक (Custom Hiring Center) स्थापन करण्यासाठी 60% मॅचिंग ग्रँट अंतर्गत कमाल 24 लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळते.

4. मोबाईलवरून अर्ज कसा करायचा?

शेतकरी Google Play Store वरून ‘MahaVistar AI App‘ डाउनलोड करून किंवा dbt-ndksp.mahapocra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.

5. योजनेचा हेल्पलाइन क्रमांक काय आहे?

प्रकल्प माहितीसाठी 022-22163352 आणि तांत्रिक मदतीसाठी हेल्पलाइन क्रमांक 7900164314 उपलब्ध आहे.

6. माझं गाव योजनेत आहे का, हे कसं तपासायचं?

mahapocra.gov.in वरील गावांची यादी पाहा किंवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात चौकशी करा.

 

निष्कर्ष

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2026 मध्येही महाराष्ट्रातील दुष्काळप्रवण भागातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचन, संरक्षित शेती आणि शेतकरी गटांच्या बळकटीकरणाची महत्त्वाची संधी आहे. सर्वात आधी आपलं गाव यादीत आहे का ते तपासा, मग अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी करा.

सूचना: पात्रता, घटक, अनुदान दर आणि गावांची यादी शासनाच्या निर्णयानुसार बदलू शकते. अर्जापूर्वी अधिकृत पोर्टलवर ताजी माहिती तपासा. (माहिती 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी पडताळलेली.)

Call To Action

तुमचं गाव पोकरा प्रकल्पात समाविष्ट आहे का, हे आजच तपासा आणि dbt.mahapocra.gov.in वर नोंदणी करून योजनेचा लाभ घ्या. अधिक अद्ययावत माहितीसाठी आमच्या वेबसाईटला भेट देत राहा.

Internal Linking Suggestions:

External Authoritative Sources

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (अधिकृत) — https://mahapocra.gov.in/en

योजना माहिती (MyScheme, भारत सरकार) — https://www.myscheme.gov.in/schemes/pocra

प्रकल्प दस्तऐवज (टप्पा-2: 21 जिल्हे, 7,201 गावे) — https://mahapocra.gov.in/site/upload/letter/CENA%20Comprehensive%20Report%20-%20updated%20by%20PR-MDT.pdf

 

Tagged:

Social Icons

error: Content is protected !!