SIR 2026 महाराष्ट्र मतदार यादीत नाव कसे तपासावे? मसुदा यादी, Form 6, 7, 8 आणि अंतिम तारीख
महाराष्ट्रात मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (Special Intensive Revision – SIR) 2026 या मोहिमेअंतर्गत तयार करण्यात आलेली मसुदा (प्रारूप) मतदार यादी 31 ऑगस्ट 2026 रोजी राज्यातील सर्व 288 विधानसभा मतदारसंघांसाठी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. या यादीत तुमचे नाव आहे की नाही, हे तपासणे आता प्रत्येक मतदारासाठी महत्त्वाचे झाले आहे — कारण मसुदा मतदार यादीत नाव आढळत नसल्यास, पात्र मतदारांनी दावे-हरकतींच्या कालावधीत आवश्यक अर्ज करून आपले नाव समाविष्ट किंवा दुरुस्त करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
या लेखात आपण मसुदा यादीत नाव कसे शोधायचे, नाव नसल्यास काय करायचे, आणि यासाठीची अंतिम मुदत काय आहे, हे टप्प्याटप्प्याने सोप्या भाषेत पाहणार आहोत.
टीप: SIR ची कार्यपद्धती आणि तारखा वेळोवेळी बदलू शकतात. त्यामुळे अंतिम व अचूक माहितीसाठी नेहमी भारत निवडणूक आयोग (ECI) किंवा मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र (CEO Maharashtra) यांच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
SIR म्हणजे नेमके काय?
SIR म्हणजे Special Intensive Revision — मतदार यादीचे विशेष सखोल पुनरीक्षण. महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणावर मतदार नोंदींची पडताळणी करण्यासाठी SIR 2026 मोहीम राबवण्यात येत आहे. यामागचा उद्देश असा:
- मृत, दुबार (duplicate) आणि स्थलांतरित मतदारांची नावे यादीतून वगळणे
- नवीन पात्र मतदारांचा (18 वर्षे पूर्ण झालेल्या) समावेश करणे
- मतदारांचा पत्ता, वय आणि इतर तपशील अद्ययावत करणे
यासाठी बूथ लेव्हल ऑफिसर (BLO) यांनी घरोघरी जाऊन एन्युमरेशन फॉर्म गोळा केले, आणि SIR प्रक्रियेत BLO मार्फत Enumeration Form गोळा करून मतदारांच्या नोंदींची पडताळणी करण्यात आली. उपलब्ध नोंदी, फॉर्म आणि पडताळणीच्या आधारे मसुदा मतदार यादी तयार करण्यात आली.
SIR यादीची सद्यस्थिती — Quick Facts
| तपशील | आकडेवारी |
|---|---|
| पुनरीक्षणापूर्वीचे एकूण मतदार | 9,78,54,049 |
| मसुदा यादीत समाविष्ट मतदार | 7,71,65,562 |
| मसुदा यादीत समाविष्ट नसलेले मतदार | 2,06,88,487 |
| समावेशाचे प्रमाण | 78.86% |
| समाविष्ट नसलेल्यांचे प्रमाण | 21.14% |
महत्त्वाचे: महाराष्ट्राचे मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोक्कलिंगम यांनी स्पष्ट केले आहे की, ज्या सुमारे 2.07 कोटी मतदारांची नावे मसुदा यादीत नाहीत, त्यांची नावे कायमची रद्द झालेली नाहीत. एन्युमरेशन फॉर्म वेळेत न मिळाल्यामुळे ही नावे “सध्या समाविष्ट नाहीत” या वर्गात आहेत. योग्य फॉर्म भरून ही नावे पुन्हा यादीत समाविष्ट करता येतात.
दावे व हरकती (Claims & Objections) साठी वेळापत्रक
| टप्पा | तारीख |
|---|---|
| मसुदा मतदार यादी प्रसिद्धी | 31 ऑगस्ट 2026 |
| दावे व हरकती नोंदवण्याचा कालावधी | 31 ऑगस्ट ते 30 सप्टेंबर 2026 |
| नवीन मतदार नोंदणीसाठी पात्रता तारीख | 1 ऑक्टोबर 2026 (या तारखेपर्यंत 18 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक) |
| दावे-हरकतींचा निपटारा पूर्ण होण्याची अंतिम तारीख | 29 ऑक्टोबर 2026 |
| अंतिम मतदार यादी प्रसिद्धी | 4 नोव्हेंबर 2026 |
अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतरही निवडणूक नियमांनुसार मतदार नोंदणी, दुरुस्ती किंवा इतर अर्जांसाठी नियमित प्रक्रिया उपलब्ध राहू शकते.
SIR मतदार यादीत तुमचे नाव कसे तपासाल? (Step by Step)
तुमचे नाव घरबसल्या मोबाईल किंवा संगणकावरून तपासण्यासाठी खालील पद्धती वापरता येतील.
पद्धत 1: भारत निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत पोर्टलवरून
- https://voters.eci.gov.in या अधिकृत Voters’ Services Portal वर जा, किंवा electoralsearch.eci.gov.in या Search in Electoral Roll पेजवर जा.
- “EPIC द्वारे शोधा” (Search by EPIC) किंवा “तपशीलानुसार शोधा” (Search by Details) हा पर्याय निवडा.
- EPIC क्रमांक माहीत असल्यास तो टाका, किंवा नाव, वडिलांचे/पतीचे नाव, वय, राज्य, जिल्हा आणि विधानसभा मतदारसंघ भरा.
- कॅप्चा कोड भरा आणि Search वर क्लिक करा.
- निकालात तुमचे नाव, भाग क्रमांक (Part Number), अनुक्रमांक आणि मतदान केंद्राचा तपशील दिसेल.
पद्धत 2: Voter Helpline App वापरून
- Google Play Store किंवा App Store वरून “Voter Helpline” हे अधिकृत ॲप डाउनलोड करा.
- ॲपमध्ये “Search in Electoral Roll” या पर्यायावर क्लिक करा.
- EPIC क्रमांक किंवा वैयक्तिक तपशील भरून शोधा.
- Voter Helpline App किंवा ECI च्या अधिकृत पोर्टलवरून मतदार नोंदणीची सद्यस्थिती तपासता येते. मात्र SIR मसुदा यादीसाठी CEO Maharashtra च्या स्वतंत्र Search सुविधा वापरणे अधिक योग्य ठरू शकते.
पद्धत 3: CEO महाराष्ट्र पोर्टलवरून जिल्हानिहाय PDF डाउनलोड
मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र यांच्या अधिकृत वेबसाइटवरून तुमच्या जिल्ह्याची व मतदारसंघाची मसुदा यादी PDF स्वरूपात डाउनलोड करूनही नाव शोधता येते.
पद्धत 4: टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क
तुम्हाला ऑनलाईन तपासणे शक्य नसल्यास, निवडणूक आयोगाच्या SIR संदर्भातील चौकशीसाठी 1950 या निवडणूक हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधू शकता.
तसेच, तुमच्या भागातील BLO (बूथ लेव्हल ऑफिसर) किंवा ERO (निवडणूक नोंदणी अधिकारी) कार्यालयाशी थेट संपर्क साधूनही खात्री करता येते.
मसुदा यादीत नाव असूनही नोटीस येऊ शकते का?
होय. SIR प्रक्रियेत काही मतदारांच्या नोंदींमध्ये नातेवाईकांच्या माहितीत विसंगती, मॅपिंगशी संबंधित समस्या किंवा इतर त्रुटी आढळल्यास संबंधित मतदारांना नोटीस देऊन अतिरिक्त कागदपत्रे किंवा स्पष्टीकरण मागवले जाऊ शकते.
नोटीस मिळाल्यास ती दुर्लक्षित करू नका. संबंधित निवडणूक अधिकारी किंवा BLO/ERO यांनी सांगितलेल्या मुदतीत आवश्यक कागदपत्रांसह उत्तर द्या.
महत्त्वाचे: मसुदा यादीत नाव असणे म्हणजे अंतिम यादीत नाव निश्चित झाले आहे, असे समजू नये.
नाव यादीत नसेल किंवा चुकीचे असेल तर काय करावे?
मसुदा यादी तपासल्यानंतर तीन शक्यता असू शकतात, आणि प्रत्येकासाठी वेगळा फॉर्म वापरायचा आहे:
| परिस्थिती | संबंधित अर्ज / प्रक्रिया |
|---|---|
| पात्र व्यक्तीचे नाव मतदार यादीत समाविष्ट करायचे असल्यास | Form 6 / संबंधित SIR दावा प्रक्रिया |
| एखाद्या मतदाराच्या नावावर आक्षेप असल्यास | Form 7 / संबंधित हरकत प्रक्रिया |
| नाव, पत्ता किंवा इतर तपशीलात दुरुस्ती करायची असल्यास | Form 8 |
अर्ज कसा करावा:
- ऑनलाईन: Voters’ Services Portal (voters.eci.gov.in) किंवा Voter Helpline App वरून संबंधित फॉर्म भरून, आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- ऑफलाईन: तुमच्या भागातील BLO किंवा ERO कार्यालयात जाऊन विहित नमुन्यातील फॉर्म आणि कागदपत्रांसह अर्ज सादर करा.
Form 6 सोबत साधारणपणे खालील कागदपत्रे लागतात (अंतिम यादी संबंधित अधिकाऱ्याकडे तपासून घ्यावी):
- वयाचा पुरावा (जन्म प्रमाणपत्र / शाळा सोडल्याचा दाखला / आधार कार्ड)
- रहिवासी पुराव्याचा दस्तऐवज (वीज बिल, रेशन कार्ड, भाडे करार इत्यादी)
- अलीकडील पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- आवश्यक कागदपत्रे प्रकरणानुसार बदलू शकतात. जन्म प्रमाणपत्र, पासपोर्ट, दहावीचे प्रमाणपत्र, रहिवासी प्रमाणपत्र, सरकारी ओळखपत्र, आधार कार्ड किंवा निवडणूक आयोगाने मान्य केलेली इतर कागदपत्रे लागू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत सूचनांनुसार कागदपत्रांची यादी तपासा.
महत्त्वाची सूचना — खोटी माहिती दिल्यास कारवाई
लोकप्रतिनिधित्व कायदा, 1950 च्या कलम 31 नुसार, मतदार यादीत नाव समाविष्ट करणे, वगळणे किंवा दुरुस्ती करण्यासाठी अर्ज करताना जाणीवपूर्वक खोटी घोषणा किंवा विधान केल्यास, संबंधित व्यक्तीला मतदार यादीसाठी अर्ज करताना जाणीवपूर्वक चुकीची माहिती किंवा खोटी घोषणा देणे कायदेशीरदृष्ट्या दंडनीय ठरू शकते. त्यामुळे अर्जातील माहिती अचूक द्या.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1. SIR 2026 मसुदा यादीत नाव तपासण्याची शेवटची तारीख कोणती आहे? दावे व हरकती नोंदवण्याचा कालावधी 31 ऑगस्ट ते 30 सप्टेंबर 2026 असा आहे. मात्र अंतिम तारखेत बदल होऊ शकतो, त्यामुळे CEO महाराष्ट्र किंवा ECI च्या अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करून घ्या.
2. माझे नाव SIR यादीत नाही, याचा अर्थ मी कायमचा मतदार यादीतून वगळला गेलो आहे का? नाही. मसुदा यादी ही अंतिम यादी नाही. पात्र मतदाराचे नाव मसुदा यादीत नसल्यास, संबंधित SIR दावा प्रक्रिया किंवा लागू असल्यास Form 6 द्वारे नाव समाविष्ट करण्यासाठी अर्ज करता येतो. अर्ज करण्यापूर्वी CEO Maharashtra च्या अधिकृत सूचनांची खात्री करा.
3. नवीन मतदार म्हणून नोंदणी करण्यासाठी वयाची पात्रता तारीख कोणती आहे? 1 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत ज्यांचे वय 18 वर्षे पूर्ण होईल, ते नवीन मतदार म्हणून Form 6 द्वारे नोंदणी करू शकतात.
4. EPIC क्रमांक नसेल तर नाव कसे शोधायचे? EPIC क्रमांक नसल्यास, Voters’ Services Portal किंवा Voter Helpline App वर नाव, वडिलांचे/पतीचे नाव, वय, जिल्हा आणि विधानसभा मतदारसंघ भरून “Search by Details” पर्यायाने शोधता येते.
5. अर्ज केल्यानंतर स्थिती कशी तपासायची? Form 6/7/8 सादर केल्यानंतर मिळालेल्या पावती क्रमांकाच्या (Reference/Acknowledgement Number) आधारे Voters’ Services Portalवर अर्जाची स्थिती ऑनलाईन तपासता येते.
6. अंतिम मतदार यादी कधी प्रसिद्ध होणार आहे? सध्याच्या अधिकृत वेळापत्रकानुसार अंतिम मतदार यादी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रसिद्ध होणार आहे.
7. मसुदा यादीत नाव आहे, पण नोटीस आली तर काय करावे? नोटीस दुर्लक्षित करू नका. संबंधित ERO/BLO यांनी सांगितलेल्या मुदतीत आवश्यक कागदपत्रे किंवा स्पष्टीकरण सादर करा.
8. माझे नाव जुन्या मतदार यादीत होते, पण SIR मसुद्यात नाही. काय करावे? प्रथम CEO Maharashtra च्या SIR Draft Roll Search सुविधेत नाव तपासा. त्यानंतर आवश्यक असल्यास संबंधित दावा प्रक्रिया किंवा Form 6 द्वारे अर्ज करा.
9. SIR यादीत नाव शोधण्यासाठी EPIC क्रमांक आवश्यक आहे का? नाही. काही अधिकृत शोध सुविधांमध्ये नाव, नातेवाईकाचे नाव, जिल्हा, विधानसभा मतदारसंघ आणि इतर वैयक्तिक तपशील वापरूनही शोध घेता येतो.
निष्कर्ष
SIR 2026 अंतर्गत महाराष्ट्राची मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध झाली असून, सुमारे 2.07 कोटी मतदारांची नावे सध्या यादीत नाहीत. मात्र घाबरून जाण्याचे कारण नाही — मसुदा यादी ही अंतिम यादी नसून, दावे-हरकतींच्या कालावधीत (30 सप्टेंबर 2026 पर्यंत) योग्य फॉर्म भरून तुम्ही तुमचे नाव समाविष्ट किंवा दुरुस्त करू शकता. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, केवळ राज्यव्यापी आकडेवारीवर अवलंबून न राहता, स्वतःचे नाव अधिकृत पोर्टलवर जाऊन प्रत्यक्ष तपासून घ्या आणि आवश्यक असल्यास वेळेत अर्ज करा.
Internal Linking Suggestions
- Voter ID Online Apply 2026 — नवीन मतदार ओळखपत्रासाठी अर्ज कसा करावा याबद्दल.
- Voter ID Correction — मतदार ओळखपत्रातील तपशील दुरुस्तीसाठी.
- आधार कार्ड अपडेट: प्रक्रिया, शुल्क, नियम — Form 6/8 साठी लागणाऱ्या ओळख/पत्ता पुराव्याशी संबंधित.
- DigiLocker म्हणजे काय — आवश्यक कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात जपण्यासाठी.
येथे संबंधित लेखाची internal link जोडता येईल (उदा. निवडणूक/मतदान प्रक्रियेवरील नवीन लेख असल्यास).
External Authoritative Sources
- भारत निवडणूक आयोग — Voters’ Services Portal: https://voters.eci.gov.in/
- भारत निवडणूक आयोग — Electoral Roll Search: https://electoralsearch.eci.gov.in/
- मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र — Draft Roll SIR 2026: https://mahaelection.maharashtra.gov.in/ElectorMapping/DraftRollSIR
- भारत निवडणूक आयोग — Electoral Roll विभाग: https://www.eci.gov.in/electoral-roll
- CEO Maharashtra Official Website
- CEO Maharashtra SIR Information
- Pune District SIR 2026 Official Guide
- ECI Voters’ Services Portal
- ECI Electoral Roll Search
