स्टँड-अप इंडिया योजना 2026

स्टँड-अप इंडिया योजना 2026: ₹10 लाख ते ₹1 कोटी – संपूर्ण माहिती

स्टँड-अप इंडिया योजना 2026: SC, ST आणि महिलांना ₹10 लाख ते ₹1 कोटी कर्ज. पात्रता, कागदपत्रे व ऑनलाइन अर्ज – संपूर्ण माहिती मराठीत.

स्टँड-अप इंडिया योजना 2026 अंतर्गत SC (अनुसूचित जाती), ST (अनुसूचित जमाती) आणि महिला उद्योजकांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी ₹10 लाख ते ₹1 कोटीपर्यंत बँक कर्ज मिळते. ही योजना भारत सरकारच्या वित्तीय सेवा विभागाने (Department of Financial Services) 2016 मध्ये सुरू केली. या योजनेंतर्गत Term Loan आणि Working Capital असे Composite Loan दिले जाते. प्रकल्प खर्चाच्या 85% पर्यंत कर्ज मिळते. CGFSI द्वारे कर्जाची हमी मिळते त्यामुळे तारणाची अट शिथिल होते.

अर्जदार Greenfield म्हणजे नव्याने सुरू होणाऱ्या उद्योगासाठी अर्ज करू शकतो. उत्पादन, सेवा, व्यापार आणि शेती संबंधित व्यवसायांसाठी हे कर्ज मिळते. कर्जाची परतफेड 7 वर्षांत करायची असते. अर्ज www.standupmitra.in या अधिकृत पोर्टलवर ऑनलाइन करता येतो. 2026 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात SC/ST महिलांसाठी ₹2 कोटीपर्यंत कर्जाची नवी योजना जाहीर झाली आहे. पात्रता, कागदपत्रे, अर्ज प्रक्रिया आणि फायदे संपूर्ण माहिती मराठीत वाचा — फक्त Mahiti In Marathi वर.

1. प्रस्तावना: स्टँड-अप इंडिया योजना म्हणजे काय?

भारतात लाखो तरुण स्वप्न पाहतात — स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचे. पण बँकेचे दार ठोठावले की कर्जाची हमी, तारण, सिबिल स्कोअर — या अटी पाहून मन खचते. विशेषतः अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि महिला उद्योजकांना हे आव्हान जास्त तीव्रपणे जाणवते.

हीच गरज ओळखून भारत सरकारने 5 एप्रिल 2016 रोजी स्टँड-अप इंडिया योजना सुरू केली. ही योजना वित्तीय सेवा विभाग (Department of Financial Services) च्या अंतर्गत येते. या योजनेअंतर्गत SC, ST आणि महिला उद्योजकांना ₹10 लाख ते ₹1 कोटीपर्यंत बँक कर्ज मिळते.

लाख ते ₹1 कोटीपर्यंत बँक कर्ज मिळते.

3. स्टँड-अप इंडिया योजनेचे फायदे

3.1 कर्जाची रक्कम आणि प्रकार

या योजनेंतर्गत Composite Loan मिळतो — म्हणजे Term Loan + Working Capital दोन्ही एकत्र. एकूण प्रकल्प खर्चाच्या 85% पर्यंत कर्ज मिळते. उरलेले 15% मार्जिन मनी म्हणून अर्जदाराने भरायचे असते. काही केंद्र/राज्य शासन योजनांमार्फत हे 25% पर्यंत मिळू शकते.

3.2 व्याजदर

स्टँड-अप इंडिया योजनेंतर्गत व्याजदर बँकेच्या Base Rate + 3% + Tenor Premium या सूत्रानुसार असतो. हे बाजारातील इतर व्यावसायिक कर्जांपेक्षा कमी असते.

3.3 Credit Guarantee Fund (CGFSI)

पात्र उद्योजकांना तारणाशिवायही कर्ज मिळावे म्हणून सरकारने Credit Guarantee Fund for Stand-Up India (CGFSI) स्थापन केले आहे. त्यामुळे बँक कर्जाला हमी मिळते आणि नव्या उद्योजकांचा आत्मविश्वास वाढतो.

3.4 हँडहोल्डिंग सपोर्ट

standupmitra.in पोर्टलवर अर्जदारांना मार्गदर्शन, प्रशिक्षण आणि मेंटरिंग सुविधा मोफत मिळते. व्यवसाय योजना (Business Plan) तयार करण्यापासून ते कर्ज मंजुरीपर्यंत सर्व टप्प्यांवर मदत केली जाते.

📌 2026 अपडेट: केंद्रीय अर्थसंकल्प 2025-26 नुसार SC/ST प्रवर्गातील प्रथमच व्यवसाय सुरू करणाऱ्या महिलांसाठी ₹2 कोटीपर्यंत टर्म लोनची नवी योजना येत आहे. 5 लाख उद्योजकांना याचा फायदा होणार आहे.

4. स्टँड-अप इंडिया योजना पात्रता – Checklist

स्टँड-अप इंडिया योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी खालील पात्रता तपासा:

• अर्जदार SC (अनुसूचित जाती) किंवा ST (अनुसूचित जमाती) प्रवर्गातील असावा — किंवा महिला असावी
• वय 18 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त असावे
• व्यवसाय हा Greenfield (नवीन, प्रथमच सुरू होणारा) असावा
• उत्पादन (Manufacturing), सेवा (Services), व्यापार (Trading) किंवा शेतीशी संबंधित उद्योगांसाठी अर्ज करता येतो
• बिगर-वैयक्तिक उद्योगांसाठी (कंपनी/फर्म) SC/ST किंवा महिलेचा 51% पेक्षा जास्त भागभांडवल असावा
• अर्जदार कोणत्याही बँक किंवा वित्तीय संस्थेचा थकबाकीदार (Defaulter) नसावा
• व्यवसाय भारतात असावा

5. स्टँड-अप इंडिया योजना आवश्यक कागदपत्रे – Checklist

• आधार कार्ड (ओळखपत्र म्हणून)
• पॅन कार्ड
• जातीचा दाखला (SC/ST साठी) — महिलांसाठी आवश्यक नाही
• रहिवासी पुरावा (Domicile/Ration Card/Utility Bill)
• 6 महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट
• व्यवसाय प्रकल्प अहवाल (Project Report / Business Plan)
• प्रकल्पाचे कोटेशन/अंदाजपत्रक (Machinery/Equipment Quotation)
• भाडेकरार किंवा जमिनीचे दस्तऐवज (असल्यास)
• ITR / उत्पन्नाचा पुरावा (असल्यास)
• पासपोर्ट आकाराचे 2 फोटो
• GST नोंदणी (लागू असल्यास)

6. स्टँड-अप इंडिया योजना – अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step)

6.1 स्टँड-अप इंडिया योजना ऑनलाइन अर्ज पद्धत (standupmitra.in)

• standupmitra.in वर जासरकारी अधिकृत पोर्टल www.standupmitra.in उघडा. हे SIDBI (Small Industries Development Bank of India) द्वारे चालवले जाते.

• नोंदणी करा (Register)आपले नाव, मोबाइल नंबर, ईमेल आणि राज्य भरून नवीन खाते तयार करा. OTP द्वारे नोंदणी पूर्ण होते.

• प्रोफाइल भराव्यक्तिगत माहिती, प्रवर्ग (SC/ST/महिला), शैक्षणिक पात्रता आणि व्यवसायाचा प्रकार निवडा.

• व्यवसाय योजना (Business Plan) अपलोड कराआपल्या नवीन व्यवसायाचा प्रकल्प अहवाल, यंत्रसामग्रीचे कोटेशन आणि अंदाजपत्रक PDF स्वरुपात अपलोड करा.

• बँक निवडाजवळच्या बँकेची निवड करा (SBI, PNB, Bank of Baroda यांसह सर्व अनुसूचित व्यावसायिक बँका या योजनेत आहेत).

• कागदपत्रे अपलोड कराआधार, पॅन, जातीचा दाखला आणि इतर कागदपत्रे अपलोड करा. सर्व स्कॅन स्पष्ट असणे आवश्यक आहे.

• अर्ज सबमिट कराअर्ज सबमिट केल्यानंतर Application ID मिळेल. त्याद्वारे अर्जाची स्थिती (Status) ट्रॅक करता येते.

• बँक भेट आणि मंजुरीबँक अधिकारी संपर्क करतात. कागदपत्रे तपासल्यानंतर कर्ज मंजूर होते आणि खात्यात जमा होते.

6.2 स्टँड-अप इंडिया योजना ऑफलाइन अर्ज पद्धत

• जिल्हा आघाडी व्यवस्थापकाशी (LDM) संपर्क कराLead District Manager (LDM) च्या कार्यालयात जाऊन अर्जाची प्रक्रिया सुरू करता येते.

• जवळच्या सहभागी बँकेत जाSBI, PNB, Bank of Maharashtra, Canara Bank यासारख्या राष्ट्रीयीकृत बँकांच्या शाखेत थेट अर्ज करता येतो.

• अर्जफॉर्म भरा व कागदपत्रे जमा कराबँक शाखेतून अर्जफॉर्म घ्या, सर्व माहिती भरा आणि आवश्यक कागदपत्रे जोडून जमा करा.

  Pro Tips

• अर्ज करण्यापूर्वी Business Plan तयार करा: standupmitra.in वर ‘Handholding Support’ विभागात मोफत Business Plan Template मिळतो. अर्जापूर्वी CIBIL Score 700+ असेल तर कर्ज मंजुरीची शक्यता जास्त असते. थकबाकी असेल तर आधी ती भरा. SC/ST प्रमाणपत्र तहसीलदार कार्यालयातून काढा — झेरॉक्स नाही, मूळ प्रत द्या. बँकेने नकार दिल्यास तुम्ही SLBC (State Level Bankers Committee) कडे तक्रार करू शकता.

7. स्टँड-अप इंडिया योजना 2026: नवे बदल

2026 मध्ये या योजनेत अनेक महत्त्वाचे बदल झाले आहेत. NITI Aayog च्या मूल्यांकनानंतर Revamped Stand-Up India Scheme आणण्याची तयारी सरकार करत आहे. नव्या आराखड्यात:

• • कर्ज मर्यादा ₹1 कोटीवरून ₹2 कोटीपर्यंत वाढवण्याचे प्रस्तावित
  • SC/ST महिलांसाठी 5 लाख नव्या लाभार्थ्यांचे लक्ष्य
  • अर्ज नकाराचे (Rejection) प्रमाण कमी करण्यासाठी नवी Simplified Process
  • Deeper Handholding Support आणि Digital Training Module
  • PM Jan Dhan Yojana व PM Vishwakarma यांच्याशी थेट Integration

✅

8. योजनेचे आतापर्यंतचे यश

अधिकृत आकडेवारीनुसार स्टँड-अप इंडिया योजनामध्ये ऑक्टोबर 2025 पर्यंत ₹62,807.46 कोटी रुपयांचे कर्ज 2,75,321 लाभार्थ्यांना मंजूर झाले. एकूण कर्जापैकी सुमारे 80% वाटा महिला उद्योजकांना मिळाला आहे. एप्रिल 2022 ते मार्च 2025 या काळात 1,26,508 महिला, 30,145 SC आणि 9,625 ST उद्योजकांना या योजनेचा लाभ मिळाला.

9. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)