“उसाला तुरा आलाय? घाबरू नका, वजन आणि साखर उतारा टिकवण्यासाठी करा ‘हे’ ५ उपाय!”

“उसाला तुरा आल्यावर वजनातील २०% घट कशी टाळावी? ५ प्रभावी उपाय”(Sugarcane Arrowing Control)

उसाला तुरा का येतो? यामुळे वजनात आणि साखर उताऱ्यात २०% घट कशी होते? तुरा रोखण्यासाठी ‘इथेरेल’ फवारणी, पाणी व्यवस्थापन आणि योग्य वाणांची निवड कशी करावी? कृषी तज्ज्ञांचा सविस्तर अहवाल वाचा.

उसाला तुरा (Arrowing): वनस्पतीशास्त्रीय कारणे, आर्थिक परिणाम आणि एकात्मिक व्यवस्थापन धोरण

१. कार्यकारी सारांश (Executive Summary)

उसाच्या पिकाला फुले येणे, ज्याला सामान्य भाषेत “तुरा येणे” (Arrowing/Tasseling) असे संबोधले जाते, ही सॅकरम (Saccharum) प्रजातीमधील एक नैसर्गिक पुनरुत्पादन प्रक्रिया आहे. तथापि, व्यावसायिक शेती आणि साखर कारखानदारीच्या दृष्टीकोनातून ही एक अनिष्ट घटना मानली जाते. हा सविस्तर अहवाल उसाला तुरा येण्यामागील वैज्ञानिक कारणे, त्याचे पिकाच्या उत्पादनावर आणि गुणवत्तेवर होणारे परिणाम आणि त्यावर मात करण्यासाठी उपलब्ध असलेल्या आधुनिक कृषी उपायांचा सखोल आढावा घेतो.

संशोधनानुसार, तुरा आल्यामुळे उसाची शाकीय वाढ थांबते आणि अन्नद्रव्यांचा प्रवाह साखरेच्या साठवणुकीकडून फुलांच्या निर्मितीकडे वळवला जातो. यामुळे उसाच्या उत्पन्नात १०% ते ३५% पर्यंत घट होऊ शकते. दिवसाचा कालावधी (Photoperiod) १२.५ तास असणे आणि रात्रीचे तापमान २१°C ते २४°C च्या दरम्यान असणे हे तुरा येण्यासाठी मुख्य कारणीभूत घटक आहेत.

या अहवालात व्यवस्थापनाच्या तीन प्रमुख स्तरांचे विश्लेषण केले आहे: वाणांची निवड (उदा. Co 86032), कृषी पद्धती (पाणी ताण आणि नत्र व्यवस्थापन), आणि रासायनिक नियंत्रण (इथेरेलचा वापर). विशेषतः, इथेरेल (Ethephon) ५०० पीपीएमच्या फवारणीने तुरा येण्याचे प्रमाण ८७% पर्यंत कमी होत असल्याचे आणि उत्पन्नात वाढ होत असल्याचे दिसून आले आहे. महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी आडसाली आणि पूर्व-हंगामी लागवडीच्या वेळेत बदल करून या समस्येवर नैसर्गिकरित्या कशी मात करता येईल, याचे मार्गदर्शनही या अहवालात समाविष्ट आहे.

२. प्रस्तावना: सॅकरम प्रजाती आणि फुलोरा (Introduction)

२.१ वनस्पतीशास्त्रीय संदर्भ

ऊस हे पोएसी (Poaceae) कुळातील सॅकरम (Saccharum) प्रजातीचे गवत आहे. व्यावसायिक स्तरावर लावला जाणारा ऊस हा प्रामुख्याने सॅकरम ऑफिसिनारम (Saccharum officinarum – ज्याला ‘नोबल केन’ म्हणतात) आणि सॅकरम स्पॉन्टेनियम (Saccharum spontaneum – जंगली ऊस) यांच्या संकरातून तयार झालेला असतो. जंगली उसाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची कणखरता आणि रोगप्रतिकारशक्ती, परंतु त्याचबरोबर त्याला लवकर तुरा येण्याचा गुणधर्मही वारशाने मिळाला आहे.

उसाचा तुरा म्हणजे तांत्रिक भाषेत एक ‘पॅ निकल’ (Panicle) किंवा पुष्पगुच्छ असतो. जेव्हा हा तुरा बाहेर पडतो, तेव्हा उसाच्या शेंड्याची वाढ पूर्णपणे थांबते. निसर्गात, बियाणे तयार करून वंशवृद्धी करण्यासाठी ही प्रक्रिया अत्यावश्यक असते. परंतु, शेतकऱ्यासाठी, ज्याचे उद्दिष्ट जास्तीत जास्त कांड्या आणि साखरेचे उत्पादन घेणे हे आहे, तिथे ही प्रक्रिया अडथळा ठरते.

२.२ जागतिक आणि भारतीय परिदृश्य

जागतिक स्तरावर, ३५° उत्तर आणि ३५° दक्षिण अक्षांशांच्या दरम्यान उसाची लागवड केली जाते. भारतात उष्णकटिबंधीय (महाराष्ट्र, कर्नाटक, तामिळनाडू) आणि उप-उष्णकटिबंधीय (उत्तर प्रदेश, पंजाब) अशा दोन्ही पट्ट्यांमध्ये ऊस घेतला जातो.

कोइम्बतूर (११° उत्तर): येथे संशोधन केंद्र असल्यामुळे आणि हवामान अनुकूल असल्यामुळे, येथे उसाला ऑगस्टमध्येच फुलोरा येण्याची प्रक्रिया सुरू होते.

उत्तर भारत (उदा. कर्नाल २९.७° उत्तर): येथे थंडीची लाट आणि दिवसाचा मोठा फरक असल्यामुळे अनेकदा फुलोरा उशिरा येतो किंवा येतच नाही.
महाराष्ट्रातील हवामान हे तुरा येण्यासाठी अत्यंत पोषक आहे, त्यामुळे येथील शेतकऱ्यांना या समस्येचा जास्त सामना करावा लागतो.

३. तुरा येण्यामागील शरीरक्रियाशास्त्र (Physiological Causes)

तुरा का येतो हे समजून घेणे त्याच्या नियंत्रणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ही एक यादृच्छिक घटना नसून, वातावरणीय घटकांचा पिकाच्या हार्मोन्सवर होणारा परिणाम आहे.

३.१ फोटोपिरियड (दिवसाचा कालावधी)

ऊस हे एक ‘इंटरमीजिएट डे प्लांट’ (Intermediate Day Plant) आहे. म्हणजेच, त्याला फुले येण्यासाठी ठराविक कालावधीचा सूर्यप्रकाश आवश्यक असतो.

महत्त्वाचा कालावधी: संशोधनानुसार, दिवसाचा प्रकाश १२.५ तास असणे हे फुलोरा उत्तेजित करण्यासाठी (Induction) ट्रिगर पॉईंट ठरते.

प्रक्रिया: उसाची पाने प्रकाशाचा कालावधी मोजतात. जेव्हा हा कालावधी योग्य असतो, तेव्हा पानांमध्ये एक विशिष्ट सिग्नल तयार होतो (ज्याला ‘फ्लोरिजेन’ मानले जाते), जो शेंड्याकडे (Apical Meristem) पाठवला जातो.
संवेदनक्षमता: हा प्रकाश कालावधी सलग २ ते ४ आठवडे मिळाल्यास, शेंड्याचे रूपांतर फुलांच्या कळीमध्ये होण्यास सुरुवात होते. महाराष्ट्रात हा काळ साधारणपणे ऑगस्ट, सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर महिन्यांमध्ये येतो.

३.२ तापमानाची भूमिका (Temperature)

फक्त प्रकाश असून चालत नाही, तर तापमानही अनुकूल असावे लागते.

रात्रीचे तापमान: तुरा येण्याच्या प्रक्रियेत रात्रीचे तापमान (Minimum Temperature) अत्यंत कळीची भूमिका बजावते. जर रात्रीचे तापमान १८°C च्या खाली गेले किंवा २७°C च्या वर गेले, तर ही प्रक्रिया थांबते.
अनुकूल श्रेणी: २१°C ते २४°C दरम्यानचे रात्रीचे तापमान फुलोरा येण्यासाठी सर्वोत्तम असते. जर या काळात थंडी जास्त असेल, तर बियाणे तयार होत नाही किंवा तुरा बाहेर पडत नाही.

३.३ आर्द्रता आणि पाण्याचे प्रमाण (Moisture)

आर्द्रता: जास्त आर्द्रता (High Humidity) फुलोरा येण्यास मदत करते. कोरड्या हवामानात तुरा येण्याचे प्रमाण कमी असते.
पाण्याचा ताण: जर ‘इंडक्शन’ (Induction) काळात, म्हणजे ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये पिकाला पाण्याचा ताण पडला, तर पीक स्वतःला वाचवण्यासाठी पुनरुत्पादनाची प्रक्रिया थांबवते. उलटपक्षी, या काळात भरपूर पाणी आणि खते मिळाल्यास तुरा येण्याची शक्यता वाढते.

३.४ अन्नद्रव्ये आणि कर्ब/नत्र गुणोत्तर (C/N Ratio)

पिकातील कार्बन आणि नायट्रोजन यांचे प्रमाण फुलोरा निश्चित करते.

नायट्रोजनची कमतरता: जर पिकात नायट्रोजनचे प्रमाण कमी झाले आणि कर्बोदके (Carbohydrates) जास्त झाली, तर C/N गुणोत्तर वाढते, जे फुलोरा येण्यास अनुकूल असते. त्यामुळेच, ज्या शेतात युरियाचा वापर कमी झाला आहे किंवा बंद झाला आहे, तिथे तुरा लवकर दिसतो.

३.५ पिकाचे वय (Crop Age)

केवळ हवामान योग्य असून चालत नाही, तर ऊस शारीरिकदृष्ट्या पक्व (Physiologically Mature) असावा लागतो. खूप कोवळा ऊस (Juvenile Cane) प्रकाशाला प्रतिसाद देत नाही. त्यामुळेच, उशिरा लावलेल्या उसाला पहिल्या हंगामात तुरा येत नाही.

४. पिकावर आणि उत्पन्नावर होणारे परिणाम (Impact Analysis)

शेतकऱ्यांच्या मनात तुरा येण्याबद्दल जी भीती असते, ती वास्तववादी आहे का? विज्ञानाद्वारे याचे उत्तर शोधूया.

४.१ शाकीय वाढ थांबणे (Cessation of Growth)

सर्वात पहिला आणि मोठा परिणाम म्हणजे उसाची उंची वाढणे थांबते.

जेव्हा शेंड्याचे रूपांतर फुलात होते, तेव्हा नवीन कांड्या तयार होण्याची प्रक्रिया बंद होते.
नॉन-फ्लॉवरिंग (तुरा न आलेल्या) उसाची वाढ तोडणीपर्यंत चालूच राहते, तर तुरा आलेल्या उसाची वाढ तिथेच लॉक होते.

४.२ पोकळी निर्माण होणे (Pith Formation)

तुरा आल्यानंतर काही आठवड्यांतच उसाच्या वरच्या भागात बदल होऊ लागतात.

गाभा पोकळ होणे: शेंड्याकडील कांड्यांमधील पेशींमधील रस सुकून जातो आणि तिथे पांढरा, स्पंजसारखा पदार्थ तयार होतो, ज्याला ‘पिथ’ (Pith) म्हणतात.
वजन घट: या पोकळीमुळे उसाचे वजन वेगाने कमी होते. संशोधनात असे आढळले आहे की तुरा आलेल्या उसाचे वजन न आलेल्या उसापेक्षा १०% ते २०% कमी भरते.

४.३ बाजूचे फुटवे (Lalas / Side Shoots)

मुख्य शेंडा थांबल्यामुळे, ऊस आपला जोम बाजूच्या डोळ्यांमधून (Buds) फुटवे काढण्यात वाया घालवतो.

याला ग्रामीण भाषेत ‘लाळा’ फुटणे असे म्हणतात.हे फुटवे मुख्य उसातील साखर स्वतःच्या वाढीसाठी वापरतात, ज्यामुळे साखरेचा उतारा (Recovery) कमी होतो.

४.४ साखरेच्या उताऱ्यावर परिणाम

हा परिणाम काळावर अवलंबून असतो.

सुरुवातीचा टप्पा (०-२ महिने): तुरा बाहेर पडल्यानंतर पहिल्या दोन महिन्यांत साखरेचे प्रमाण वाढू शकते, कारण नवीन वाढीसाठी ऊर्जा वापरली जात नाही..

उशिराचा टप्पा (३ महिन्यांनंतर): जसा काळ लोटतो, तसे उसातील सुक्रोजचे (Sucrose) रूपांतर ग्लुकोजमध्ये (Inversion) होऊ लागते. हे कारखान्यासाठी अत्यंत नुकसानकारक असते, कारण यामुळे साखर तयार न होता मळी (Molasses) जास्त तयार होते.
फायबर: तुरा आलेल्या उसात चोथ्याचे (Fibre) प्रमाण वाढते , ज्यामुळे रस काढणे कठीण होते.

४.५ उत्पन्नातील तफावत (तुलनात्मक कोष्टक)

खालील कोष्टक संशोधनावर आधारित अंदाजित तफावत दर्शवते :

५. प्रभावी व्यवस्थापन आणि नियंत्रण उपाय (Management Strategies)

शेतकरी आणि कृषी शास्त्रज्ञांकडे या समस्येवर मात करण्यासाठी अनेक उपाय आहेत. यांचे वर्गीकरण तीन भागात करता येईल: वाणांची निवड, मशागत पद्धती आणि रासायनिक उपाय.

५.१ उसाच्या वाणांची निवड (Varietal Selection)

सर्वात शाश्वत उपाय म्हणजे अशा वाणांची निवड करणे ज्यांना नैसर्गिकरित्या तुरा येत नाही किंवा कमी येतो.

Co 86032 (निरा): हे सध्या महाराष्ट्रातील सर्वात लोकप्रिय वाण आहे. याला तुरा येण्याचे प्रमाण मध्यम ते कमी आहे (Sparse Flowering). हे वाण ताण सहन करण्यास सक्षम आहे.

नॉन-फ्लॉवरिंग वाण: Co 8021, Co 94008 आणि Co 87025 हे वाण तुरा न येणारे (Non-flowering) म्हणून ओळखले जातात. ज्या भागात (उदा. कोल्हापूर नदीकाठ) तुरा येण्याची समस्या जास्त आहे, तिथे या वाणांचा वापर करावा.
संशोधन: कोइम्बतूर येथील संशोधन केंद्राने अशा अनेक जाती विकसित केल्या आहेत ज्या व्यावसायिक दृष्ट्या फायदेशीर आहेत आणि ज्यांना तुरा येत नाही.

५.२ मशागत आणि लागवड पद्धती (Agronomic Practices)

हवामानाचा परिणाम कमी करण्यासाठी लागवड पद्धतीत बदल करणे गरजेचे आहे.

५.२.१ लागवडीची वेळ (Planting Time)

आडसाली लागवड (जुलै-ऑगस्ट): महाराष्ट्रात आडसाली लागवड फायदेशीर ठरते. जेव्हा पहिल्या वर्षीचा फुलोरा काळ (ऑगस्ट-सप्टेंबर) येतो, तेव्हा हे पीक खूप लहान (१-२ महिने) असते, त्यामुळे त्याला तुरा येत नाही. दुसऱ्या वर्षीच्या फुलोरा काळापर्यंत पीक तोडणीस येते किंवा पक्व झालेले असते.
विशेष हंगाम (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): या लागवडीमुळे पिकाची वाढीची अवस्था अशी राखली जाते की ते फुलोरा येण्याच्या काळात संवेदनशील राहत नाही.

५.२.२ पाण्याचे नियोजन (Water Stress Management)

ताण देणे: ‘इंडक्शन’ काळात (सप्टेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात) पिकाला पाण्याचा सौम्य ताण दिल्यास तुरा येण्याची प्रक्रिया थांबवता येते. जर पिकाला पाण्याची कमतरता भासली, तर ते शाकीय वाढीवर लक्ष केंद्रित करते.
सावधगिरी: हा ताण खूप जास्त झाल्यास उत्पादनावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे हे तंत्र वापरताना तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

५.२.३ नत्र व्यवस्थापन (Nitrogen Management)

उसाला योग्य वेळी नत्राची (युरिया) मात्रा दिल्यास वाढ जोमाने होते आणि तुरा येण्यास विलंब होतो. मात्र, तोडणीच्या वेळी जास्त नत्र असल्यास साखरेचा उतारा कमी होतो, त्यामुळे याचा समतोल राखणे गरजेचे आहे.

५.२.४ पाचटाचे आच्छादन (Trash Mulching)

लागवडीनंतर ९० दिवसांनी ५ टन प्रति हेक्टर पाचटाचे आच्छादन केल्यास जमिनीतील ओलावा टिकून राहतो आणि तणांचा प्रादुर्भाव कमी होतो. हे अप्रत्यक्षरित्या पिकाला सक्षम बनवते.

५.३ रासायनिक नियंत्रण: ‘इथेरेल’चा वापर (Chemical Control)

व्यावसायिक शेतीमध्ये, जिथे मोठे क्षेत्र आहे, तिथे रासायनिक फवारणी हा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे. यासाठी इथेरेल (Ethephon) या वाढ निरोधकाचा (Growth Regulator) वापर केला जातो.

५.३.१ इथेरेल (Ethephon) कसे काम करते?

इथेरेल हे वनस्पतीत गेल्यावर ‘इथिलीन’ (Ethylene) वायू मुक्त करते.

इथिलीन हे संप्रेरक फुलोरा येण्यासाठी लागणाऱ्या हार्मोन्सच्या (Florigen) निर्मितीत अडथळा आणते. हे पिकाला ‘शाकीय वाढ’ चालू ठेवण्यास भाग पाडते.

५.३.२ वापराची पद्धत आणि मात्रा

खालील कोष्टक इथेरेल वापराची अचूक पद्धत दर्शवते :

महत्त्वाचे: इथेरेल फवारल्यानंतर उसाची पाने काही काळ पिवळी पडू शकतात, परंतु काही दिवसांत ती पुन्हा हिरवी होतात. तसेच, ही फवारणी केल्यानंतर किमान २ महिने ऊस तोडणी करू नये, अन्यथा रसात रसायनांचे अंश राहू शकतात.  

५.३.३ इतर रसायने (Other Chemicals)

पूर्वी ‘पॅराकॅ्वट’ (Paraquat) किंवा ‘डायक्वॅट’ (Diquat) यांसारखी रसायने वापरली जात होती , जी पाने जाळून सिग्नल थांबवत होती. परंतु, यामुळे पिकाचे नुकसान होत असल्याने आता फक्त इथेरेलची शिफारस केली जाते.

६. जैविक ताण: तण आणि कीड (Biotic Interactions)

उसाला तुरा येण्यामागे तण आणि किडींचा अप्रत्यक्ष हातभार असतो.

६.१ तर्फे/तर्फी (Striga Weed)

स्ट्रिगा (Striga) हे उसाच्या मुळांवर जगणारे परजीवी तण आहे.

परिणाम: हे तण उसाचे अन्न शोषून घेते, ज्यामुळे पिकावर ताण येतो. अशक्त पीक लवकर म्हातारे होते आणि त्याला तुरा लवकर येतो.
नियंत्रण: २,४-डी (2,4-D) किंवा ॲट्राझिन (Atrazine) तणनाशकांचा वापर करून हे तण ९० दिवसांच्या आत नियंत्रित करणे गरजेचे आहे. तणमुक्त शेतात उसाची वाढ जोमदार राहते आणि तुरा येण्यास विलंब होतो.

६.२ कीड व्यवस्थापन

हुमणी (Root Grubs): मुळे खाल्ल्यामुळे पिकाला पाणी मिळत नाही, ज्यामुळे ‘दुष्काळी स्थिती’ निर्माण होऊन तुरा येऊ शकतो.  

खोडकिडा: खोडकिड्यामुळे उसाची वाढ खुंटते.

त्यामुळे कीडमुक्त पीक ठेवणे हे अप्रत्यक्षपणे तुरा नियंत्रणाचा एक भाग आहे.

७. आर्थिक विश्लेषण आणि तोडणीचे नियोजन (Economic Analysis)

तुरा आल्यावर शेतकऱ्याने नक्की काय करावे? याचे आर्थिक गणित समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

७.१ ‘दोन महिन्यांची संधी’ (Safe Window)

तुरा दिसू लागला म्हणजे पीक लगेच वाया गेले असे नाही. संशोधनात असे सिद्ध झाले आहे की, तुरा बाहेर पडल्यापासून पहिले २ ते २.५ महिने उसातील साखरेचे प्रमाण (Pol %) स्थिर असते किंवा किंचित वाढते.

या काळात उसाची तोडणी केल्यास वजनात थोडी घट असली तरी साखरेचा उतारा चांगला मिळतो.
त्यामुळे, शेतकऱ्यांनी कारखान्याशी संपर्क साधून तुरा आलेल्या उसाची तोडणी प्राधान्याने (Priority Harvesting) करून घ्यावी.

७.२ तोटा कधी होतो?

जर तोडणीस ४ महिन्यांपेक्षा जास्त उशीर झाला, तर:

आतील गाभा पोकळ होतो (वजनात २०% घट).
साखरेचे पाणी होते (Inversion), ज्यामुळे कारखान्याला साखर मिळत नाही.
अशा उसाला कारखाने तोडणी देण्यास टाळाटाळ करतात किंवा दर कमी मिळतो.

उसाला तुरा आल्यानंतर योग्य वेळी खत व्यवस्थापन, पाणी नियोजन आणि खोडवा ऊसाची निगा राखणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. ऊस पिक व्यवस्थापन आणि खोडवा ऊस व्यवस्थापन सखोलपणे समजून घेतल्यास १०० टनांपर्यंत उत्पादन घेणे शक्य होते. यासाठी ऊस पिक व्यवस्थापन आणि खोडवा ऊस व्यवस्थापन: १०० टन उत्पादनाचा ‘राजमार्ग’ हा लेख नक्की वाचा.

८. भविष्यातील तंत्रज्ञान आणि हवामान बदल (Future Trends)

८.१ कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि स्मार्ट शेती

महाराष्ट्रातील प्रगतशील शेतकरी आता मोबाईल ॲप्स आणि AI चा वापर करत आहेत.

प्रेडिक्शन मॉडेल्स: हवामान खाते आणि सॅटेलाईट डेटाचा वापर करून, हे ॲप्स शेतकऱ्यांना “पुढील आठवड्यात रात्रीचे तापमान २२ अंशांवर येणार आहे, तरी पाण्याचा ताण द्यावा” असे अचूक संदेश (Alerts) देऊ शकतात. यामुळे तुरा नियंत्रणाचे टायमिंग साधणे सोपे होते.

८.२ हवामान बदल (Climate Change)

वाढत्या जागतिक तापमानामुळे (Global Warming) रात्रीचे तापमान वाढत आहे.

जर रात्रीचे तापमान सतत २७°C च्या वर राहिले, तर नैसर्गिकरित्या तुरा येण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
मात्र, अनियंत्रित पावसामुळे लागवडीच्या वेळा चुकत आहेत, ज्यामुळे पीक संवेदनशील काळात सापडण्याची शक्यता वाढली आहे.

९. निष्कर्ष (Conclusion)

उसाला तुरा येणे ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया असली तरी, आधुनिक शेतीमध्ये ती उत्पादनासाठी घातक आहे. १२.५ तासांचा दिवस आणि २१-२४ अंश तापमान हे समीकरण जुळून आले की तुरा येतोच.

या समस्येवर मात करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील ‘पंचसूत्री’ अवलंबली पाहिजे:

योग्य वाण: ९२०५ किंवा को-९४००८ सारख्या कमी तुरा येणाऱ्या वाणांची निवड करा.
लागवड वेळ: शक्य असल्यास आडसाली लागवडीला प्राधान्य द्या.
पाणी नियोजन: सप्टेंबर महिन्यात पिकाला पाण्याचा हलका ताण द्या.
रासायनिक उपाय: जास्त प्रादुर्भाव असलेल्या क्षेत्रात सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात ‘इथेरेल’ ५०० पीपीएमची फवारणी करा.
वेळेवर तोडणी: तुरा आलाच, तर अडीच महिन्यांच्या आत तोडणी करा.
या एकात्मिक व्यवस्थापनामुळे शेतकरी केवळ तुराच रोखू शकत नाहीत, तर एकरी उत्पादन आणि साखरेचा उतारा या दोन्हीमध्ये घसघशीत वाढ करू शकतात.

FAQ Section – 10 Frequently Asked Questions

1) उसाला तुरा म्हणजे काय आणि तो का येतो?

उसाला तुरा म्हणजे ऊस पिकाला येणारा फुलोरा. ठराविक प्रकाशकाल (सुमारे 12.5 तास), रात्रीचे तापमान 21–24°C, जास्त आर्द्रता, नत्राची कमतरता आणि पिकाचे वय या कारणांमुळे तुरा येतो.

2) तुरा आल्याची सुरुवातीची लक्षणे कोणती?

शेंड्याकडून पांढरट फुलोरा बाहेर येणे, उसाची उंची वाढ थांबणे, वरच्या कांड्यांत पोकळी पडणे आणि बाजूचे फुटवे निघणे ही प्रमुख लक्षणे आहेत.

3) तुरा आल्यावर किती दिवसांत ऊस तोडावा?

तुरा बाहेर पडल्यानंतर 1.5 ते 2.5 महिन्यांच्या आत तोडणी केल्यास नुकसान कमी होते. जास्त उशीर केल्यास वजन आणि साखर उतारा दोन्ही घटतात.

4) तुरा आल्याने उत्पादनात किती तोटा होतो?

संशोधनानुसार तुरा आलेल्या उसात वजनात 10–20% आणि साखर उताऱ्यात 1.5–2.5% पर्यंत घट होऊ शकते.

5) कोणत्या उसाच्या जातींना तुरा जास्त येतो?

Co-419, Co-7219, CoSi-671, Co-94012 & Co-86032 या जातींमध्ये तुरा येण्याची प्रवृत्ती तुलनेने जास्त आढळते.

6) तुरा रोखण्यासाठी सर्वात प्रभावी रासायनिक उपाय कोणता?

इथेरेल (Ethephon 39% SL) 500 ppm फवारणी हा सर्वात प्रभावी उपाय मानला जातो. योग्य वेळी फवारणी केल्यास तुरा येण्याचे प्रमाण 80% पेक्षा जास्त कमी होऊ शकते.

7) इथेरेल फवारणीची योग्य वेळ कोणती?

फुलोरा दिसण्यापूर्वी, साधारण ऑगस्टचा शेवटचा आठवडा ते सप्टेंबरचा पहिला आठवडा हा कालावधी सर्वोत्तम मानला जातो.

8) आडसाली उसाला तुरा कमी का येतो?

आडसाली लागवडीत पीक फुलोरा येण्याच्या काळात शारीरिकदृष्ट्या लहान असते, त्यामुळे त्याला तुरा येण्याची शक्यता कमी असते.

9) पाण्याचा ताण दिल्यास तुरा येणे थांबते का?

होय. इंडक्शन काळात सौम्य पाण्याचा ताण दिल्यास फुलोरा येण्याची प्रक्रिया मंदावते. मात्र जास्त ताण दिल्यास उत्पादनावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.

10) तुरा आलेल्या उसाची तोडणी उशिरा झाल्यास काय होते?

उशिरा तोडणी केल्यास कांड्यांत पोकळी वाढते, सुक्रोजचे ग्लुकोजमध्ये रूपांतर होते आणि साखरेचा उतारा मोठ्या प्रमाणात कमी होतो

(हा अहवाल उपलब्ध संशोधनाच्या आधारे तयार करण्यात आला असून, स्थानिक कृषी विद्यापीठाच्या शिफारशीनुसार औषधांचा वापर करावा.)

“लेखक: प्रितम काकडे, कृषी अभ्यासक” व स्वता शेतकरी आहेत. 

#SugarcaneFarming #Shetkari #MaharashtraFarming #AgricultureIndia #KisanUpdate #SugarcaneYield #AgriAdvice #ModernAgriculture #SmartFarming #MahitiInMarathi #SugarcaneArrowing #Ethephon

===========================================आमच्यासोबत कनेक्ट व्हा!=====================================================

🌸 आर्थिक माहिती आणि महत्त्वाच्या अपडेट्ससाठी आम्हाला फॉलो करा: