Rajmata Jijabai Biography

राजमाता जिजाऊ: स्वराज्याच्या खऱ्या शिल्पकार | Rajmata Jijabai Biography

राजमाता जिजाऊ यांचा प्रेरणादायी इतिहास. कशाप्रकारे त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांना घडवले आणि स्वराज्य स्थापनेचे स्वप्न पूर्ण केले, याची सविस्तर माहिती येथे वाचा.

राजमाता जिजाऊ: बालपण आणि संस्कार

राजमाता जिजाबाईंचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ रोजी महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यातील सिंदखेड राजा जवळील देऊळगाव येथे झाला. त्यांचे वडील लखुजीराव जाधव हे एक पराक्रमी सरदार होते आणि आई म्हाळसाबाई या सुसंस्कारी होत्या.

त्याकाळी मुलींना चूल आणि मूल या मर्यादेत ठेवले जात असे, परंतु जिजाऊ वेगळ्या होत्या. त्यांनी केवळ बाहुल्यांचा खेळ मांडला नाही, तर वडिलांकडे हट्ट धरून लष्करी प्रशिक्षण घेतले. तलवारीची मूठ पकडणे आणि घोडेस्वारी करणे यात त्या बालपणीच निपुण झाल्या होत्या. त्यांच्या मनात बालपणापासूनच परकीय सत्तांविरुद्ध चीड होती.

विवाह आणि भोसले घराण्याशी संबंध

डिसेंबर १६०५ मध्ये, अवघ्या सातव्या वर्षी जिजाऊंचा विवाह मालोजीराजे भोसले यांचे पुत्र शहाजीराजे भोसले यांच्याशी झाला. जाधव आणि भोसले ही दोन मोठी घराणी एकत्र आली. शहाजीराजे हे स्वतः एक अत्यंत पराक्रमी योद्धा होते. मात्र, जिजाऊंच्या मनात सतत एक विचार घोळत असे की, आपण कितीही पराक्रम केला तरी तो सुलतानांच्या चाकरीसाठी का?

भवानी मातेला साकडे आणि शिवरायांचा जन्म

जिजाऊंनी आई भवानीकडे एकच मागणी केली होती— “हे माते, मला असा पुत्र दे जो या गुलामगिरीच्या साखळदंडातून रयतेची मुक्तता करेल, जो धर्माचे रक्षण करेल आणि प्रजेचा न्यायप्रिय राजा होईल.”

त्यांची ही प्रार्थना फलद्रूप झाली. १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी, जुन्नर जवळील शिवनेरी किल्ल्यावर एका तेजस्वी बालकाचा जन्म झाला. जिजाऊंनी शिवाई देवीच्या नावावरून त्यांचे नाव ‘शिवाजी’ ठेवले. हा दिवस महाराष्ट्राच्या इतिहासातील सोन्याचा दिवस ठरला.

पुण्याचे पुनरुज्जीवन: जिजाऊंची दूरदृष्टी

शहाजीराजे कर्नाटकाच्या मोहिमेवर असताना त्यांनी जिजाऊ आणि बाल शिवबांची रवानगी पुण्याला केली. त्याकाळी पुण्याची अवस्था अत्यंत दयनीय होती. आदिलशाहीने पुणे पूर्णपणे उध्वस्त केले होते. तिथे गाढवाचा नांगर फिरवून ‘निर्वांश होण्याचा’ शाप दिला होता. लोक घाबरलेले होते.

अशा वेळी जिजाऊंनी धोरणीपणा दाखवला. त्यांनी भीती घालवण्यासाठी सोन्याचा नांगर बनवला आणि स्वतः पुण्याची जमीन नांगरली. त्यांनी रयतेला विश्वास दिला की, हे राज्य तुमचे आहे. त्यांनी मोडलेली मंदिरे बांधली, शेतीला प्रोत्साहन दिले आणि पुण्याला पुन्हा वैभव प्राप्त करून दिले.

शिवबांचे शिक्षण आणि स्वराज्य संस्कार

जिजाऊ केवळ एक माता नव्हत्या, तर त्या शिवरायांच्या पहिल्या ‘गुरु’ होत्या. त्यांनी शिवबांना रामायण, महाभारतातील शूरवीरांच्या गोष्टी सांगितल्या. त्यांना केवळ युद्धकला शिकवली नाही, तर न्यायनिवाडा कसा करावा, राजकारण कसे असावे आणि प्रजेचे कल्याण कसे साधावे, याचे बाळकडू दिले.

जेव्हा जेव्हा शिवराय संकटात असत, तेव्हा जिजाऊ त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभ्या असत. अफझल खानाचे संकट असो किंवा आग्रा येथून सुटका, जिजाऊंनी स्वराज्याची धुरा अत्यंत कुशलतेने सांभाळली.

अठरा पगड जातींची मोट

जिजाऊंच्या शिकवणीमुळेच शिवरायांनी अठरा पगड जातीतील मावळ्यांना एकत्र केले. जिजाऊंनी शिकवले की, मावळे हे नोकर नसून ते स्वराज्याचे आधारस्तंभ आहेत. तानाजी मालुसरे, बाजीप्रभू देशपांडे, जीवा महाल यांसारखे जीवाला जीव देणारे सवंगडी तयार होण्यामागे जिजाऊंच्या प्रेमाचा आणि संस्कारांचा मोठा वाटा होता.

स्वप्नपूर्ती: शिवरायांचा राज्याभिषेक

६ जून १६७४ रोजी रायगडावर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला. हिंदवी स्वराज्य हे एक स्वतंत्र आणि सार्वभौम राष्ट्र म्हणून जगासमोर आले. जिजाऊंच्या डोळ्यांचे पारणे फिटले. ज्या स्वराज्याचे स्वप्न त्यांनी पाहिले होते, ते प्रत्यक्षात उतरले होते. मात्र, राज्याभिषेकाच्या अवघ्या १२ दिवसांनी, १७ जून १६७४ रोजी या थोर मातेने पाचाड येथे अखेरचा श्वास घेतला.

निष्कर्ष

राजमाता जिजाऊ या केवळ शिवरायांच्या माता नव्हत्या, तर त्या स्वराज्याची प्रेरणा होत्या. संकटसमयी लढण्याची जिद्द त्यांनी दिली. आजच्या युगातही जिजाऊंचे विचार प्रत्येक स्त्रीसाठी आणि तरुणासाठी मार्गदर्शक आहेत.

राष्ट्रमाता राजमाता जिजाऊ साहेबांना मानाचा मुजरा!

#RajmataJijau #JijabaiBhosale #SwarajyaJanani #ShivajiMaharaj #MarathaEmpire #SindkhedRaja #MaharashtraHistory #MahitiInMarathi #JijauJayanti #Veermata

FAQ Section

1. राजमाता जिजाऊंचा जन्म कोठे झाला? जिजाऊंचा जन्म बुलढाणा जिल्ह्यातील सिंदखेड राजा येथे झाला.

2. जिजाऊंच्या वडिलांचे नाव काय होते? त्यांच्या वडिलांचे नाव लखुजीराव जाधव होते.

3. शिवरायांच्या जन्मावेळी जिजाऊ कोणत्या किल्ल्यावर होत्या? शिवरायांच्या जन्मावेळी जिजाऊ शिवनेरी किल्ल्यावर होत्या.

4. जिजाऊंनी पुण्याला कशाचा नांगर फिरवला? जिजाऊंनी पुण्याचा शाप घालवण्यासाठी सोन्याचा नांगर फिरवला.

5. जिजाऊंचा मृत्यू कधी झाला? जिजाऊंचा मृत्यू १७ जून १६७४ रोजी झाला.

6. जिजाऊंच्या पतीचे नाव काय होते? शहाजीराजे भोसले हे जिजाऊंचे पती होते.

7. जिजाऊंना ‘स्वराज्य जननी’ का म्हणतात? कारण त्यांनी स्वराज्याचे स्वप्न पाहिले आणि शिवरायांना ते पूर्ण करण्यासाठी घडवले.

8. जिजाऊंची समाधी कोठे आहे? जिजाऊंची समाधी रायगड किल्ल्याच्या पायथ्याशी पाचाड येथे आहे.

9. जिजाऊंचा जन्मदिवस कधी साजरा केला जातो? १२ जानेवारी रोजी जिजाऊ जयंती साजरी केली जाते.

10. जिजाऊंनी शिवरायांना कोणते शिक्षण दिले? जिजाऊंनी शिवरायांना युद्धकला, राजकारण, इतिहास आणि नीतिमत्तेचे शिक्षण दिले.

=====================================!! Mahiti In Marathi कडून  राजमाता जिजाऊ यांना मनाचा मुजरा !!======================================

आमच्यासोबत कनेक्ट व्हा!

🌸 आर्थिक माहिती आणि महत्त्वाच्या अपडेट्ससाठी आम्हाला फॉलो करा:

टॅग्स: #माहितीInमराठी #MahitiInMarathi #FollowUs #SocialMedia #MarathiNews #StayUpdated