NPS गुंतवणूक 2026

राष्ट्रीय पेन्शन योजना (NPS) गुंतवणूक २०२६: आर्थिक स्वातंत्र्याचा महामार्ग – एक संपूर्ण मार्गदर्शक

NPS गुंतवणूक 2026: २०२६ मधील राष्ट्रीय पेन्शन योजनेचे (NPS) नवीन नियम जाणून घ्या. ८०% रोख रक्कम, वयोमर्यादा ८५ वर्षे आणि महाराष्ट्र सरकारच्या UPS धर्तीवर सुधारित NPS ची सविस्तर माहिती. आजच आर्थिक नियोजन करा!

आर्थिक नियोजनाच्या जगात ‘निवृत्ती’ हा शब्द अनेकदा चिंता निर्माण करणारा ठरतो. विशेषतः भारतीय समाजव्यवस्थेत, जिथे वाढती महागाई, विभक्त कुटुंब पद्धती आणि आयुर्मानातील वाढ यामुळे भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेचा प्रश्न अधिक जटिल बनला आहे. अशा परिस्थितीत, भारत सरकारने सुरू केलेली ‘राष्ट्रीय पेन्शन योजना’ (National Pension System – NPS) ही केवळ गुंतवणुकीची योजना उरलेली नसून, ती प्रत्येक भारतीयासाठी सन्मानाने जगण्याचे साधन बनली आहे. २०२६ सालापर्यंत, या योजनेमध्ये अनेक क्रांतिकारक बदल करण्यात आले आहेत, ज्यामुळे ती केवळ सरकारी कर्मचाऱ्यांपुरती मर्यादित न राहता, खाजगी क्षेत्रातील कर्मचारी, व्यावसायिक आणि अगदी गृहिणींसाठीही निवृत्तीनंतरचा सर्वात मोठा आधार ठरत आहे.

२०२६ मध्ये पाऊल ठेवताना, जागतिक अर्थव्यवस्थेतील बदल आणि भारताच्या पेन्शन क्षेत्रातील सुधारणा यांचा थेट परिणाम NPS वर झाला आहे. पेन्शन फंड नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (PFRDA) या योजनेला अधिक लवचिक, पारदर्शक आणि उच्च परतावा देणारी बनवण्यासाठी अनेक नवीन नियमांची अंमलबजावणी केली आहे. या सविस्तर अहवालात, आपण २०२६ मधील NPS च्या बदललेल्या स्वरूपाचा, त्यातील गुंतवणुकीच्या फायद्यांचा आणि नोंदणी प्रक्रियेचा सखोल आढावा घेणार आहोत.

लेखातील मुख्य मुद्दे (Table of Contents)

१. प्रस्तावना: निवृत्ती नियोजनाचे वाढते महत्त्व आणि NPS चा उगम

२. NPS म्हणजे नक्की काय? २०२६ मधील नवीन संरचनेचे विश्लेषण

३. तुलनात्मक तक्ता: NPS विरुद्ध PPF, EPF आणि इतर गुंतवणूक पर्याय

४. २०२६ मधील महत्त्वाचे बदल: नवीन शासन निर्णय आणि नियम (Latest Updates)

५. NPS खात्यांचे प्रकार: Tier I आणि Tier II मधील सूक्ष्म फरक

६. गुंतवणुकीचे पर्याय: ‘Active Choice’ आणि ‘Auto Choice’ कसे निवडाल?

७. कर सवलतींचे शास्त्र: कलम 80CCD अंतर्गत जास्तीत जास्त फायदा कसा मिळवायचा?

८. महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचारी आणि सुधारित NPS (UPS धर्तीवर सुधारणा)

९. NPS वात्सल्य (NPS Vatsalya): मुलांच्या भविष्यासाठी २०२६ मधील नवीन तरतूद

१०. नोंदणी प्रक्रिया: ऑनलाइन (eNPS) आणि ऑफलाइन नोंदणीची पायरी-दर-पायरी पद्धत

११. पात्रता आणि कागदपत्रे: तुमची स्वतःची चेकलिस्ट तयार करा

१२. पैसे काढण्याचे नियम (Withdrawal) आणि मॅच्युरिटी: २०२६ ची नवीन नियमावली

१३. महत्त्वाची टीप (Pro-Tip Box): गुंतवणुकीचे नियोजन करताना काय काळजी घ्यावी?

१४. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs): सर्व शंकांचे एकाच ठिकाणी समाधान

१५. निष्कर्ष आणि Call to Action (CTA)

१. प्रस्तावना: निवृत्ती नियोजनाचे वाढते महत्त्व आणि NPS चा उगम

आर्थिक स्वातंत्र्याचा विचार करताना आपण सहसा शिक्षण, लग्न किंवा घर खरेदी यावर लक्ष केंद्रित करतो, परंतु ‘निवृत्ती’ हा आयुष्याचा असा टप्पा आहे जिथे उत्पन्नाचे स्रोत मर्यादित होतात आणि खर्च, विशेषतः आरोग्यविषयक खर्च, वेगाने वाढतात. भारतामध्ये सामाजिक सुरक्षा जाळे मर्यादित असल्यामुळे, स्वतःचे भविष्य स्वतःच सुरक्षित करणे अनिवार्य झाले आहे. २००४ मध्ये जेव्हा केंद्र सरकारने जुनी पेन्शन योजना (OPS) बंद करून NPS सुरू केली, तेव्हा त्याचा मूळ उद्देश ‘डिफाईन्ड कॉन्ट्रिब्युशन’ (Defined Contribution) मॉडेलवर आधारित एक शाश्वत पेन्शन प्रणाली उभारणे हा होता.

२०२६ पर्यंत, NPS ही जगातील सर्वात कमी खर्चाची गुंतवणूक योजना म्हणून उदयास आली आहे. ज्यामध्ये फंड व्यवस्थापन शुल्क (Fund Management Charge) अत्यंत कमी आहे, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांच्या निधीमध्ये चक्रवाढ व्याजाचा (Power of Compounding) सर्वाधिक फायदा मिळतो. २०२६ च्या आर्थिक वातावरणात, जिथे महागाईचा दर ६-७% च्या दरम्यान रेंगाळत आहे, तिथे NPS मधील मार्केट-लिंक्ड परतावे गुंतवणूकदारांना सकारात्मक वास्तविक परतावा (Positive Real Return) मिळवून देण्यास सक्षम आहेत.

२. NPS म्हणजे नक्की काय? २०२६ मधील नवीन संरचनेचे विश्लेषण

राष्ट्रीय पेन्शन योजना ही एक स्वेच्छा-आधारित, दीर्घकालीन गुंतवणूक योजना आहे. यात गुंतवणूकदार आपल्या नोकरीच्या किंवा व्यवसायाच्या काळात नियमितपणे पैसे जमा करतो. हा निधी PFRDA द्वारे नोंदणीकृत फंड मॅनेजर्सकडे दिला जातो, जे हा पैसा इक्विटी (E), कॉर्पोरेट बाँड्स (C), सरकारी रोखे (G) आणि पर्यायी मालमत्ता (A) मध्ये गुंतवतात. २०२६ मध्ये या योजनेचे व्यवस्थापन अधिक सुलभ करण्यात आले असून, आता बँकांना देखील NPS प्रायोजक म्हणून सक्रिय भूमिका बजावण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, ज्यामुळे ग्रामीण भागापर्यंत या योजनेचा प्रसार होण्यास मदत होत आहे.

NPS चे कार्य दोन टप्प्यात चालते: संचय टप्पा (Accumulation Phase) आणि वितरण टप्पा (Distribution Phase). संचय टप्प्यात तुमचा पैसा वाढतो आणि वयाच्या ६० व्या वर्षी जेव्हा तुम्ही निवृत्त होता, तेव्हा तुम्ही जमा झालेल्या रकमेपैकी ६०% हिस्सा करमुक्त एकरकमी काढू शकता. उर्वरित ४०% रकमेतून तुम्हाला ‘अ‍ॅन्युइटी’ (Annuity) खरेदी करावी लागते, ज्यातून तुम्हाला आयुष्यभर मासिक पेन्शन मिळते. २०२६ च्या सुधारणांनुसार, जर तुमचा निधी ₹१२ लाखांपेक्षा जास्त असेल, तर तुम्हाला मिळणाऱ्या लवचिकतेमध्ये मोठी वाढ करण्यात आली आहे, ज्याचा आढावा आपण पुढे घेणार आहोत.

३. तुलनात्मक तक्ता: NPS विरुद्ध PPF, EPF आणि इतर गुंतवणूक पर्याय

गुंतवणूक करताना अनेकदा असा प्रश्न पडतो की, NPS इतर पारंपरिक योजनांपेक्षा वेगळी कशी आहे? खालील तक्ता यातील फरक स्पष्ट करतो:

या तक्त्यावरून स्पष्ट होते की, जर तुम्हाला महागाईवर मात करणारा परतावा हवा असेल आणि निवृत्तीसाठी एक शिस्तबद्ध शिदोरी तयार करायची असेल, तर NPS हा सर्वात संतुलित पर्याय आहे.

४. २०२६ मधील महत्त्वाचे बदल: नवीन शासन निर्णय आणि नियम (Latest Updates)

PFRDA ने १ जानेवारी २०२६ पासून काही धाडसी निर्णय घेतले आहेत, जे गुंतवणूकदारांच्या फायद्याचे आहेत:

• निधी काढण्याच्या मर्यादेत वाढ (₹१२ लाखांचा नियम): जर तुमच्या NPS खात्यात ₹१२ लाखांपेक्षा जास्त निधी जमा झाला असेल, तर तुम्ही आता ८०% रक्कम एकरकमी काढू शकता. पूर्वी ही मर्यादा केवळ ६०% होती. याचा अर्थ असा की, गुंतवणूकदारांना त्यांच्या हक्काच्या पैशावर अधिक नियंत्रण मिळाले आहे. उर्वरित २०% ची अ‍ॅन्युइटी खरेदी करणे आता पुरेसे आहे.
• वयोमर्यादा ८५ वर्षांपर्यंत वाढली: निवृत्तीनंतरही जर कोणाला गुंतवणूक सुरू ठेवायची असेल, तर आता ती सोय वयाच्या ८५ वर्षांपर्यंत उपलब्ध आहे. पूर्वी ही मर्यादा ७५ वर्षे होती. यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या निधीची वृद्धी करण्यासाठी अतिरिक्त १० वर्षे मिळाली आहेत.
• अंशतः पैसे काढण्याचे सुधारित नियम: आता तुम्ही तुमच्या गुंतवणुकीच्या कालावधीत एकूण ४ वेळा (पूर्वी ३ वेळा) अंशतः पैसे काढू शकता. प्रत्येक वेळी तुमच्या स्वतःच्या गुंतवणुकीच्या २५% रक्कम तुम्ही काढू शकता. ही सुविधा मुले शिक्षण, लग्न किंवा घर खरेदीसाठी वापरता येते.
• गुंतवणुकीच्या कक्षा रुंदावल्या: NPS फंड आता गोल्ड आणि सिल्वर ETFs, IPOs आणि निफ्टी २५० कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करू शकतात. यामुळे गुंतवणुकीचे वैविध्य (Diversification) वाढले असून, परतावा अधिक स्थिर मिळण्यास मदत होणार आहे.
• बँकांचे वाढते योगदान: १ जानेवारी २०२६ पासून व्यावसायिक बँकांना NPS व्यवस्थापनात अधिक अधिकार देण्यात आले आहेत, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना स्थानिक स्तरावर चांगली सेवा मिळेल.

५. NPS खात्याचे प्रकार: Tier I आणि Tier II मधील सूक्ष्म फरक

NPS मध्ये दोन प्रकारची खाती असतात, ज्यांचा वापर वेगवेगळ्या उद्दिष्टांसाठी केला जातो:

५.१ Tier I खाते (मूळ पेन्शन खाते)

हे खाते उघडणे अनिवार्य आहे. हे प्रामुख्याने निवृत्ती नियोजनासाठी आहे. यातील पैसे काढण्यावर वयाच्या ६० वर्षांपर्यंत निर्बंध असतात. या खात्यातील गुंतवणुकीवरच तुम्हाला आयकर सवलतींचा लाभ मिळतो.

५.२ Tier II खाते (ऐच्छिक गुंतवणूक खाते)

हे खाते तुम्ही तेव्हाच उघडू शकता जेव्हा तुमचे Tier I खाते सक्रिय असते. हे एखाद्या म्युच्युअल फंड स्कीमसारखे किंवा बचत खात्यासारखे कार्य करते. तुम्ही यात कधीही पैसे टाकू शकता आणि कधीही काढू शकता. या खात्यात गुंतवणुकीवर कोणतीही कर सवलत मिळत नाही (अपवाद: केंद्र सरकारी कर्मचारी ३ वर्षांच्या लॉक-इनसह ८०C लाभ घेऊ शकतात).

तुलना: जर तुम्हाला कर वाचवायचा असेल आणि भविष्यासाठी साठवणूक करायची असेल, तर Tier I वर लक्ष द्या. जर तुम्हाला म्युच्युअल फंडापेक्षा कमी खर्चात मार्केटमध्ये पैसे गुंतवायचे असतील आणि कधीही पैसे काढण्याची मुभा हवी असेल, तर Tier II वापरा.

६. गुंतवणुकीचे पर्याय: ‘Active Choice’ आणि ‘Auto Choice’ कसे निवडाल?

तुमचा कष्टाचा पैसा कुठे गुंतवला जावा, याचे पूर्ण स्वातंत्र्य NPS तुम्हाला देते. २०२६ मध्ये, गुंतवणूकदारांच्या जोखीम घेण्याच्या क्षमतेनुसार खालील दोन मुख्य पर्याय उपलब्ध आहेत:

६.१ Active Choice (सक्रिय निवड)

या पर्यायामध्ये गुंतवणूकदार स्वतः ठरवतो की त्याचा पैसा किती प्रमाणात इक्विटी (E), कॉर्पोरेट डेट (C) आणि सरकारी रोख्यांमध्ये (G) गुंतवला जावा. २०२६ च्या नवीन नियमांनुसार, खाजगी क्षेत्रातील गुंतवणूकदार इक्विटीमध्ये १००% पर्यंत हिस्सा ठेवू शकतात (पूर्वी ही मर्यादा ७५% होती). जर तुम्हाला शेअर बाजाराची माहिती असेल आणि तुमचे वय कमी असेल, तर हा पर्याय उत्तम आहे.

६.२ Auto Choice (स्वयंचलित निवड)

ज्या गुंतवणूकदारांना बाजारातील चढ-उतार समजत नाहीत, त्यांच्यासाठी हा ‘लायफसायकल’ (Lifecycle) आधारित पर्याय आहे. यामध्ये तुमच्या वयानुसार गुंतवणुकीचे प्रमाण आपोआप बदलत जाते:

• Aggressive Lifecycle Fund (LC-75): यात तरुण वयात ७५% इक्विटीमध्ये गुंतवणूक केली जाते, जी वयोमानानुसार कमी होत जाते.
• Moderate Lifecycle Fund (LC-50): हा सर्वात लोकप्रिय पर्याय असून यात ५०% इक्विटी असते.
• Conservative Lifecycle Fund (LC-25): ज्यांना अधिक जोखीम नको आहे, त्यांच्यासाठी यात केवळ २५% इक्विटी ठेवली जाते.

७. कर सवलतींचे शास्त्र: कलम 80CCD अंतर्गत फायदा कसा मिळवायचा?

NPS मधील कर लाभ हे २०२६ च्या आर्थिक वर्षातही गुंतवणुकीचे सर्वात मोठे आकर्षण आहेत. आयकर कायद्यानुसार खालीलप्रमाणे लाभ मिळतात:

जुन्या कर प्रणालीमध्ये (Old Tax Regime): १. Section 80CCD(1): तुमच्या एकूण गुंतवणुकीवर ₹१.५ लाखांपर्यंत वजावट, जी ८०C च्या मर्यादेत येते.

२. Section 80CCD(1B): ही सर्वात विशेष तरतूद आहे. ८०C च्या १.५ लाखांच्या व्यतिरिक्त अतिरिक्त ₹५०,००० ची वजावट मिळते. म्हणजेच एकूण ₹२ लाखांचा फायदा.

३. Section 80CCD(2): जर तुमचा नियोक्ता (Employer) तुमच्या NPS मध्ये योगदान देत असेल, तर तुमच्या पगाराच्या १०% (खाजगी) ते १४% (सरकारी) पर्यंतची रक्कम करमुक्त असते.

नवीन कर प्रणालीमध्ये (New Tax Regime): नवीन कर प्रणालीमध्ये ८०C आणि ८०CCD(१B) च्या वजावटी उपलब्ध नाहीत. मात्र, Section 80CCD(2) अंतर्गत नियोक्त्याचे १४% पर्यंतचे योगदान अजूनही करमुक्त आहे. २०२६ पासून केंद्र सरकारने खाजगी आणि सरकारी दोन्ही कर्मचाऱ्यांसाठी ही मर्यादा १४% पर्यंत एकसमान केली आहे, ज्यामुळे नवीन कर प्रणाली स्वीकारणाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.

८. महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचारी आणि सुधारित NPS (UPS धर्तीवर सुधारणा)

महाराष्ट्र राज्य मंत्रिमंडळाने मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली ऑगस्ट २०२४ मध्ये एक ऐतिहासिक निर्णय घेतला, ज्याची अंमलबजावणी २०२५-२६ मध्ये पूर्ण वेगाने सुरू आहे. राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या मागणीचा विचार करून केंद्र सरकारच्या ‘युनिफाइड पेन्शन स्कीम’ (UPS) च्या धर्तीवर महाराष्ट्राने ‘सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजना’ मंजूर केली आहे.

या निर्णयाचे मुख्य फायदे:

• ५०% हमी पेन्शन: कर्मचाऱ्याने किमान २५ वर्षे सेवा केली असल्यास, त्याला त्याच्या शेवटच्या १२ महिन्यांच्या सरासरी पगाराच्या ५०% रक्कम पेन्शन म्हणून मिळण्याची हमी देण्यात आली आहे.
• कौटुंबिक पेन्शन: कर्मचाऱ्याच्या निधनानंतर, त्याच्या जोडीदाराला ६०% पेन्शन मिळेल, ज्यामुळे कुटुंबाची आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित होते.
• न्यूनतम पेन्शन: १० वर्षांच्या सेवेनंतर निवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना दरमहा किमान ₹१०,००० पेन्शन देण्याची तरतूद आहे.
• महाराष्ट्र पहिला: केंद्र सरकारने UPS जाहीर केल्यानंतर अवघ्या २४ तासांत ती स्वीकारणारे महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य ठरले आहे. ही योजना १ मार्च २०२४ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने लागू करण्यात आली आहे.

जर तुम्हाला NPS व्यतिरिक्त कर बचतीसाठी इतर पर्याय पाहायचे असतील, तर ELSS गुंतवणूक: टॅक्स बचत हा मार्गदर्शक लेख नक्की वाचा. ELSS हा कमी लॉक-इन कालावधी असलेला आणि दीर्घकालीन संपत्ती निर्माण करण्यासाठी उपयुक्त पर्याय आहे.

९. NPS वात्सल्य (NPS Vatsalya): मुलांच्या भविष्यासाठी २०२६ मधील नवीन तरतूद

मुलांच्या भविष्यासाठी सोने किंवा मुदत ठेवी (FD) करण्याऐवजी, २०२६ मध्ये ‘NPS वात्सल्य’ हा एक प्रभावी पर्याय म्हणून पुढे आला आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी २०२५-२६ च्या अर्थसंकल्पात या योजनेवर विशेष भर दिला आहे.

योजनेचे स्वरूप:

• पालकांकडून गुंतवणूक: पालक किंवा पालक (Guardian) त्यांच्या अल्पवयीन मुलांच्या नावाने हे खाते उघडू शकतात.
• कर लाभ: १ एप्रिल २०२६ पासून, पालकांनी मुलांच्या NPS खात्यात केलेली गुंतवणूक कलम ८०CCD(१B) अंतर्गत ₹५०,००० पर्यंतच्या अतिरिक्त वजावटीसाठी पात्र ठरेल.
• दीर्घकालीन संपत्ती: मूल १८ वर्षांचे झाल्यावर, हे खाते नियमित NPS खात्यात रूपांतरित होईल. याचा अर्थ, मूल जेव्हा वयाच्या ६० व्या वर्षी निवृत्त होईल, तेव्हा त्याच्याकडे ५० वर्षांहून अधिक कालावधीची चक्रवाढ वृद्धी झालेली असेल, जी त्याला करोडपती बनवण्यासाठी पुरेशी आहे.
• किमान गुंतवणूक: वर्षाला केवळ ₹१,००० भरून हे खाते सुरू ठेवता येते.

१०. नोंदणी प्रक्रिया: ऑनलाइन (eNPS) आणि ऑफलाइन नोंदणीची पायरी-दर-पायरी पद्धत

NPS मध्ये सामील होणे आता पूर्वीपेक्षा अधिक सुलभ झाले आहे. २०२६ मध्ये तुम्ही खालीलपैकी कोणत्याही मार्गाने नोंदणी करू शकता:

१०.१ ऑनलाइन नोंदणी (eNPS) – ५ मिनिटांत खाते उघडा

१. पोर्टलवर जा: अधिकृत(https://enps.nsdl.com) किंवा KFintech वेबसाइटवर जा.

२. Registration निवडा: ‘New Registration’ पर्यायावर क्लिक करा.

३. Aadhaar/PAN तपशील: तुमचा आधार क्रमांक टाका. आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईलवर OTP येईल, ज्यामुळे तुमची KYC प्रक्रिया कागदपत्रांशिवाय पूर्ण होईल.

४. वैयक्तिक माहिती: नाव, जन्मतारीख आणि बँक तपशील भरा.

५. इन्व्हेस्टमेंट चॉईस: तुमचा पेन्शन फंड मॅनेजर (उदा. SBI, HDFC, LIC) निवडा आणि Active किंवा Auto चॉईस ठरवा.

६. Nomination: जास्तीत जास्त ३ वारसांची (Nominees) नावे द्या.

७. फोटो आणि स्वाक्षरी: स्वाक्षरीची स्कॅन केलेली प्रत अपलोड करा (आधारवरून फोटो आपोआप घेतला जाईल).

८. पेमेंट: किमान ₹५०० भरून तुमचे खाते सक्रिय करा. त्यानंतर तुम्हाला तुमचा १२ अंकी PRAN नंबर एसएमएसद्वारे मिळेल.

१०.२ ऑफलाइन नोंदणी

जर तुम्हाला ऑनलाइन प्रक्रिया कठीण वाटत असेल, तर तुम्ही तुमच्या जवळच्या बँकेत (PoP – Point of Presence) जाऊन ‘NPS नोंदणी फॉर्म’ भरून देऊ शकता. सोबत पॅन कार्ड, आधार कार्ड आणि कॅन्सल चेकची प्रत नेणे आवश्यक आहे.

११. पात्रता आणि कागदपत्रे: तुमची स्वतःची चेकलिस्ट तयार करा

NPS खाते उघडण्यापूर्वी खालील निकष तपासून पहा:

पात्रता (Eligibility):

• वय: १८ ते ७० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
• नागरिकत्व: भारतीय नागरिक (रहिवासी किंवा अनिवासी – NRI) असणे आवश्यक आहे. OCI (Overseas Citizens of India) देखील पात्र आहेत.
• प्रवृत्ती: व्यक्ती मानसिकदृष्ट्या सक्षम असावी आणि करारासाठी पात्र असावी.

आवश्यक कागदपत्रे (Checklist):

• [ ] पॅन कार्ड (PAN Card): अनिवार्य.
• [ ] आधार कार्ड (Aadhaar Card): सुलभ KYC साठी मोबाईल नंबर लिंक असलेला.
• [ ] बँक तपशील: कॅन्सल चेक किंवा बँक स्टेटमेंट (पैसे काढण्यासाठी आवश्यक).
• [ ] डिजिटल स्वाक्षरी: पांढऱ्या कागदावर केलेली स्वाक्षरी स्कॅन करून (४-१२ kb आकार).
• [ ] मोबाईल नंबर आणि ईमेल: नियमित अपडेट्स मिळवण्यासाठी.

१२. पैसे काढण्याचे नियम (Withdrawal) आणि मॅच्युरिटी: २०२६ ची नवीन नियमावली

NPS मध्ये गुंतवणूक करताना सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे ‘एक्झिट’ नियम. २०२६ मध्ये यात मोठे बदल झाले आहेत:

• वयाच्या ६० व्या वर्षी (Superannuation):

• तुम्ही तुमच्या एकूण निधीच्या ६०% हिस्सा एकरकमी काढू शकता, जो पूर्णपणे करमुक्त आहे.
• उर्वरित ४०% हिस्सा अ‍ॅन्युइटीसाठी वापरला जातो, ज्यातून तुम्हाला मासिक पेन्शन मिळते. या पेन्शनवर तुमच्या टॅक्स स्लॅबनुसार कर लागतो.
• जर एकूण निधी ₹५ लाखांपेक्षा कमी असेल, तर तुम्ही अ‍ॅन्युइटी न घेता संपूर्ण रक्कम काढू शकता.

• मुदतपूर्व बाहेर पडणे (Exit before 60):

• किमान ५ वर्षे पूर्ण झाल्यावर तुम्ही बाहेर पडू शकता. मात्र, अशा वेळी केवळ २०% रक्कम काढता येते आणि ८०% रकमेची अ‍ॅन्युइटी खरेदी करावी लागते.
• जर निधी ₹२.५ लाखांपेक्षा कमी असेल, तर संपूर्ण रक्कम काढता येते.

• अंशतः पैसे काढणे (Partial Withdrawal):

• ३ वर्षांनंतर, तुम्ही स्वतः भरलेल्या रकमेच्या २५% रक्कम काही विशेष कारणांसाठी (शिक्षण, लग्न, घर खरेदी, आजारपण) काढू शकता. पूर्ण कालावधीत जास्तीत जास्त ३ वेळा ही संधी मिळते.

१३. महत्त्वाची टीप (Pro-Tip Box)

तज्ज्ञांचा सल्ला: जर तुम्ही ३० वर्षांचे असाल आणि दरमहा ₹५,००० NPS मध्ये गुंतवले (१०% परतावा गृहीत धरून), तर वयाच्या ६० व्या वर्षी तुमच्याकडे साधारण ₹१.१४ कोटींचा निधी जमा होईल. यातील ₹६८ लाख तुम्ही एकाच वेळी काढू शकता आणि उर्वरित ₹४५ लाखांमधून तुम्हाला दरमहा ₹३०,००० पेक्षा जास्त पेन्शन मिळू शकते. म्हणूनच, ‘लवकर सुरुवात करणे’ हाच NPS मधील यशस्वी गुंतवणुकीचा मंत्र आहे!.

१४. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. NPS मध्ये गुंतवणुकीवर सरकार हमी देते का?

उत्तर : NPS मधील परतावा हा बाजारातील कामगिरीवर अवलंबून असतो, त्यामुळे तो निश्चित नसतो. मात्र, ते PFRDA या सरकारी संस्थेद्वारे नियंत्रित असल्याने तुमची मुद्दल सुरक्षित राहते आणि दीर्घकाळात ८-१२% परतावा मिळतो.

२. मी माझे NPS खाते ट्रान्सफर करू शकतो का?

उत्तर : हो, NPS चे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘पोर्टेबिलिटी’. तुमचा PRAN नंबर कायम राहतो. तुम्ही नोकरी बदलली किंवा एका शहरातून दुसऱ्या शहरात गेलात तरी तुमचे खाते सहज ट्रान्सफर होते.

३. जर गुंतवणूकदाराचा मृत्यू झाला तर काय होईल?

उत्तर : मृत्यूच्या प्रसंगी, जमा झालेली संपूर्ण १००% रक्कम नॉमिनीला (वारसाला) दिली जाते. नॉमिनीला हवी असल्यास तो अ‍ॅन्युइटीचा पर्यायही निवडू शकतो.

४. पेन्शन फंड मॅनेजर बदलता येतो का?

उत्तर : हो, वर्षातून एकदा तुम्ही तुमचा फंड मॅनेजर आणि गुंतवणुकीचा प्रकार (Active/Auto) बदलू शकता.

५. एकाच व्यक्तीची दोन NPS खाती असू शकतात का?

उत्तर : नाही, एका व्यक्तीला केवळ एकच PRAN क्रमांक मिळतो. एकापेक्षा जास्त खाती उघडणे नियमांच्या विरुद्ध आहे.

६. NPS मध्ये किमान गुंतवणूक किती आहे?

उत्तर : Tier I खाते सक्रिय ठेवण्यासाठी वर्षाला किमान ₹१,००० जमा करणे आवश्यक आहे. तुम्ही एकावेळी किमान ₹५०० भरू शकता.

७. अ‍ॅन्युइटी (Annuity) म्हणजे नक्की काय?

उत्तर : अ‍ॅन्युइटी हा एक विमा करार आहे. निवृत्तीच्या वेळी तुम्ही जी रक्कम विमा कंपनीला (उदा. LIC, HDFC Life) देता, त्याबदल्यात ती कंपनी तुम्हाला आयुष्यभर दरमहा ठराविक उत्पन्न देण्याची हमी देते.

८. NPS मध्ये १०% पेक्षा जास्त परतावा मिळू शकतो का?

उत्तर : हो, जर तुमच्या पोर्टफोलिओमध्ये इक्विटीचा (E) वाटा जास्त असेल आणि बाजार चांगला असेल, तर अनेक गुंतवणूकदारांनी गेल्या १० वर्षांत १२-१३% परतावाही मिळवला आहे.

९. खाजगी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांसाठी हे बंधनकारक आहे का?

उत्तर : नाही, खाजगी कर्मचाऱ्यांसाठी ही स्वेच्छा-आधारित योजना आहे. मात्र, कर सवलती आणि निवृत्ती निधीसाठी ती अत्यंत फायदेशीर आहे.

१०. माझे खाते ‘फ्रीझ’ (Freeze) झाले तर काय करावे?

उत्तर : जर तुम्ही वर्षाला किमान ₹१,००० भरले नाहीत, तर खाते निष्क्रिय होते. ते पुन्हा सुरू करण्यासाठी तुम्हाला किमान ₹५०० दंड आणि त्या वर्षाचे किमान योगदान भरावे लागेल.

१५. निष्कर्ष आणि Call to Action (CTA)

निवृत्तीचे आयुष्य हे ‘दुसऱ्याची मदत घेण्यापेक्षा’ ‘दुसऱ्याला मदत करण्यासारखे’ असावे, असे वाटत असेल तर आर्थिक नियोजन आजपासूनच सुरू करा. २०२६ च्या नवीन नियमांनी NPS ला अधिक सुलभ आणि फायदेशीर बनवले आहे. महागाईच्या या युगात केवळ बचत करणे पुरेसे नाही, तर योग्य ठिकाणी गुंतवणूक करणे महत्त्वाचे आहे.

#NPS2026 #RetirementPlanning #MarathiFinancialAdvice #GovernmentScheme #InvestSmart #MahitiInMarathi

===================================================================================================================

तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली? किंवा NPS बद्दल तुमच्या मनात काही शंका आहेत का? खालील कमेंट बॉक्समध्ये नक्की विचारा, आम्ही तुमच्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देऊ. तसेच, अशाच सरकारी योजनांच्या आणि गुंतवणुकीच्या खात्रीशीर माहितीसाठी आमच्या Social Media Channel वर खालील लिंकवर क्लिक करून Join व्हा……… 

माहिती In मराठी:

 टॅग्स: #माहितीInमराठी #MahitiInMarathi #FollowUs #SocialMedia #MarathiNews #StayUpdated

#NPS2026 #RetirementPlanning #MarathiFinancialAdvice #GovernmentScheme #InvestSmart #MahitiInMarathi