ड्रोन प्रशिक्षण सरकारी योजना २०२६: DGCA RPTO, फी आणि पात्रता
ड्रोन ट्रेनिंगसाठी Namo Drone Didi, SMAM सबसिडी, DGCA प्रमाणपत्र, फी (४०k-१.२L), दस्तऐवज आणि सेंटर्स. ५ दिवसांत पायलट व्हा! महाराष्ट्र RPTO लिस्टसह अपडेटेड गाइड.
नमस्कार मित्रांनो! तुम्ही कधी विचार केलात का, आकाशात उडणाऱ्या त्या छोट्या यंत्रणेच्या मदतीने शेती, फोटोग्राफी किंवा अगदी आपत्ती व्यवस्थापन कसे सोपे होऊ शकते? होय, मी ड्रोनबद्दल बोलत आहे. आजच्या डिजिटल युगात ड्रोन ही केवळ छंदाची वस्तू राहिलेली नाही, तर एक करिअरची संधी आहे. पण ड्रोन उडवायला शिकायचं कसं? आणि तेही सरकारी मदतीने? चिंता नका करू, आज मी तुम्हाला ड्रोन प्रशिक्षणासाठी उपलब्ध असलेल्या सरकारी योजनांबद्दल सांगणार आहे.
भारत सरकार, विशेषतः नागरी विमान वाहतूक मंत्रालय (Ministry of Civil Aviation) आणि कृषी मंत्रालयाने ड्रोन तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन देण्यासाठी अनेक योजना आणल्या आहेत. Namo Drone Didi सारख्या योजना लाखो महिलांना आणि शेतकऱ्यांना सक्षम करत आहेत. चला, सुरुवातीपासून सुरू करूया – ड्रोन प्रशिक्षण काय आहे, ते कुठे मिळतं, किती दिवसांचं असतं, कोण प्रवेश घेऊ शकतं, कागदपत्रं कोणती आणि फी किती? सर्व काही कव्हर करूया.
ड्रोन प्रशिक्षण म्हणजे काय आणि ते का आवश्यक आहे?
मित्रांनो, ड्रोन उडवणं हे फक्त बटण दाबणं नव्हे. भारतात व्यावसायिक ड्रोन उडवण्यासाठी Directorate General of Civil Aviation (DGCA) चं Remote Pilot Certificate (RPC) आवश्यक आहे. हे प्रमाणपत्र नसल्यास तुम्ही ड्रोन उडवू शकत नाही, आणि दंडही होऊ शकतो. DGCA ने २०१८ च्या ड्रोन नियमांनुसार (Drone Rules 2021 मध्ये अपडेट) ट्रेनिंग अनिवार्य केलं आहे.
ट्रेनिंगमध्ये काय शिकवलं जातं? थिअरी क्लासेस – ड्रोनचे नियम, हवामान, सुरक्षित उड्डाण; प्रॅक्टिकल – सिम्युलेटर आणि प्रत्यक्ष उड्डाण. हे ट्रेनिंग DGCA मान्यताप्राप्त Remote Pilot Training Organizations (RPTOs) मधून घेतलं जातं. आणि आता सरकारी योजना या ट्रेनिंगला अनुदान देतात, जेणेकरून सामान्य माणसालाही हे शिकता येईल.
ड्रोन मार्केट भारतात १००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. शेतीत कीटकनाशक फवारणी, सर्वेक्षण, व्हिडिओग्राफी – सर्वत्र ड्रोनची मागणी. एकदा प्रमाणपत्र मिळालं की, तुम्ही फ्रीलान्सर होऊ शकता किंवा कंपनीत जॉब मिळवू शकता. कमाई? सुरुवातीला २०,००० ते ५०,००० रुपये महिन्याला, अनुभवाने लाखांपर्यंत!
सरकारी योजना: ड्रोन प्रशिक्षणाला चालना देणाऱ्या प्रमुख स्कीम्स
भारत सरकारने ड्रोनला ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत प्राधान्य दिलं आहे. चला, प्रमुख योजनांकडे पाहूया. मी प्रत्येक योजनेची डिटेल्स सांगतो, जेणेकरून तुम्हाला अर्ज कसा करायचा हे समजेल.
१. Namo Drone Didi योजना
ही योजना महिलांसाठी एक सुपरहिट आहे! २०२३-२४ ते २०२५-२६ पर्यंत १५,००० ड्रोन्स Women Self-Help Groups (SHGs) ला दिल्या जातील. एकूण बजेट १२६१ कोटी रुपये.
- लाभ: ड्रोन पॅकेजवर ८०% अनुदान (जास्तीत जास्त ८ लाख रुपये). ड्रोनसोबत १ स्टँडर्ड बॅटरी आणि ४ अतिरिक्त बॅटरी मिळतात.
- ट्रेनिंग: प्रत्येक SHG साठी १ सदस्याला १५ दिवसांचं ड्रोन पायलट ट्रेनिंग आणि दुसऱ्या सदस्याला ५ दिवसांचं असिस्टंट ट्रेनिंग – पूर्णपणे फ्री! हे DGCA RPTOs मधून घेतलं जातं.
- पात्रता: महिलांच्या SHG, ज्या कृषी क्षेत्रात काम करतात. राज्य सरकार आणि Lead Fertilizer Companies (LFCs) द्वारे वितरण.
- अर्ज कसा: तुमच्या जिल्ह्यातील कृषी विभाग किंवा NRLM (National Rural Livelihood Mission) कार्यालयात संपर्क साधा. उत्तर प्रदेश (२२३६ ड्रोन्स), आंध्र प्रदेश (१०८) सारख्या राज्यांत वितरण सुरू आहे.
ही योजना केवळ ड्रोन देत नाही, तर महिलांना स्वावलंबी बनवते. एका ड्रोनने ७-८ मिनिटांत एक एकर शेती फवारणी करता येते – किती सोपं!
२. Sub-Mission on Agricultural Mechanization (SMAM) योजना
कृषी मंत्रालयाची ही योजना शेतकऱ्यांसाठी आहे. ड्रोन खरेदी आणि ट्रेनिंगसाठी अनुदान.
- लाभ:
- वैयक्तिक शेतकरी: ४०-५०% अनुदान (५ लाखांपर्यंत).
- SC/ST, महिला, लहान शेतकरी: ५०% पर्यंत.
- FPOs, SHGs, कोऑपरेटिव्ह: ७५% (७.५ लाखांपर्यंत).
- कस्टम हायरिंग सेंटर्स: ४०-५०% (१० लाखांपर्यंत), काही राज्यांत ८०%.
- विद्यापीठे, KVKs: १००% (१० लाखांपर्यंत).
- ट्रेनिंग: ड्रोन खरेदीसोबत ट्रेनिंगचा समावेश. DGCA प्रमाणपत्रासाठी वेगळं अनुदान मिळू शकतं.
- पात्रता: भारतीय नागरिक, शेतीशी संबंधित.
- अर्ज कसा: dbt.gov.in वर ऑनलाइन अर्ज. राज्य कृषी विभागाकडून सत्यापन.
या योजनेतून १०,००० हून अधिक ड्रोन्स वितरित झाले आहेत.
३. Drone Shakti Initiative
२०२६ बजेटमध्ये घोषित, हे उत्पादन-केंद्रित आहे. स्टार्टअप्स आणि MSMEs साठी इन्सेंटिव्ह. ट्रेनिंगसाठी अप्रत्यक्ष मदत – DGCA RPTOs ला सबसिडी.
- लाभ: स्वदेशी ड्रोन उत्पादनाला ५०% अनुदान, ट्रेनिंग सेंटर्ससाठी फंडिंग.
- ट्रेनिंग: ‘Train the Trainer’ प्रोग्राम, ज्यात इन्स्ट्रक्टर्सना फ्री ट्रेनिंग.
- पात्रता: स्टार्टअप्स, उत्पादक.
- अर्ज: mygov.in वर.
इतर योजना
- PMKVY (Pradhan Mantri Kaushal Vikas Yojana): स्किल इंडिया अंतर्गत ड्रोन ट्रेनिंग मॉड्यूल्स, ८०% फंडिंग.
- Atmanirbhar Bharat: ड्रोन स्टार्टअप्ससाठी १ कोटीपर्यंत ग्रांट, ट्रेनिंगचा समावेश.
या योजनांमुळे ५,५०० हून अधिक रिमोट पायलट प्रमाणपत्रे वितरित झाली. सरकारचा फोकस: रोजगार निर्मिती आणि तंत्रज्ञानाचा प्रसार.
ड्रोन ट्रेनिंग कुठे मिळतं? DGCA मान्यताप्राप्त सेंटर्स
ट्रेनिंग घेण्यासाठी DGCA च्या DigitalSky पोर्टलवर (digitalsky.dgca.gov.in) RPTOs ची यादी पहा. सध्या ५० हून अधिक सेंटर्स आहेत. काही प्रमुख:
| सेंटरचे नाव | ठिकाण | विशेषता |
|---|---|---|
| Garuda Aerospace | चेन्नई | ८ दिवसांचं कोर्स, प्रॅक्टिकल फ्लायिंग |
| DroneAcharya | इंदूर | ५ दिवस, ऑनलाइन थिअरी |
| Airbus Training Centre | बेंगलोर | ५ दिवस, सिम्युलेटर ट्रेनिंग |
| Indian Institute of Drones | दिल्ली | मायक्रो कॅटेगरी फोकस |
| Flytutor | हैदराबाद | इंडस्ट्री-ग्रेड उपकरणे |
| Berry Avionics | मुंबई | STEM एज्युकेशनसाठी भागीदारी |
| Vasantrao Naik Marathwada Krishi Vidyapeeth | परभणी (महाराष्ट्र) | शेती-केंद्रित, मराठीत ट्रेनिंग |
महाराष्ट्रात, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ (VNMKV) सारखी संस्था DGCA RPTO आहे. इथे ७ दिवसांचं लघु श्रेणी कोर्स आणि १० दिवसांचं मध्यम श्रेणी कोर्स उपलब्ध. तुमच्या जवळच्या सेंटर्ससाठी DigitalSky वर शोधा – राज्यानुसार फिल्टर करता येतं.
ट्रेनिंग किती दिवसांचं असतं?
ट्रेनिंगची लांबी ड्रोनच्या कॅटेगरीवर अवलंबून असते (मायक्रो <२५०g, स्मॉल <२५kg, मीडियम <१५०kg):
- मायक्रो/स्मॉल कॅटेगरी: ५-८ दिवस (२० तास थिअरी + २० तास प्रॅक्टिकल).
- मीडियम कॅटेगरी: १०-१३ दिवस.
- इन्स्ट्रक्टर कोर्स: ६ दिवस.
उदाहरण: DroneAcharya मध्ये ५ दिवस (वर्ग, सिम्युलेटर, फ्लायिंग).
Garuda मध्ये ८ दिवस (२ ऑनलाइन + ६ ऑनसाइट).
Namo Drone Didi मध्ये १५+५=२० दिवस फ्री!
ट्रेनिंग संपल्यावर DGCA ची परीक्षा (MCQ) देावी लागते. पास झालात की RPC मिळतं – वैध १० वर्षांसाठी.
ट्रेनिंगसाठी कोण प्रवेश घेऊ शकतं? पात्रता काय?
कोणालाही ड्रोन पायलट व्हायचं असेल, तर सोपी पात्रता:
- वय: १८ ते ६५ वर्षे.
- शिक्षण: किमान १०वी उत्तीर्ण (मान्यताप्राप्त बोर्ड).
- आरोग्य: मेडिकल फिटनेस (काही सेंटर्समध्ये चेकअप आवश्यक).
- नागरिकत्व: भारतीय नागरिक.
Namo Drone Didi साठी महिलांच्या SHG प्राधान्य. SMAM साठी शेतकरी कुटुंब प्राधान्य. नवशिक्या असाल तर काळजी नका – पूर्व अनुभवाची गरज नाही!
आवश्यक कागदपत्रं कोणती?
ट्रेनिंगसाठी आणि प्रमाणपत्रासाठी हे दस्तऐवज:
- आधार कार्ड (अनिवार्य).
- शैक्षणिक प्रमाणपत्र (१०वी मार्कशीट).
- ओळखपत्र: पासपोर्ट, ड्रायव्हिंग लायसन्स, वोटर आयडी किंवा रेशन कार्ड.
- पॅन कार्ड (काही सेंटर्समध्ये).
- पासपोर्ट साइज फोटो (४-६).
- मेडिकल सर्टिफिकेट (जर आवश्यक असेल).
- SHG प्रमाणपत्र (योजना लाभासाठी).
DigitalSky वर ऑनलाइन अपलोड करता येतात. अर्ज फी: RPTO साठी १००० रुपये, RPC साठी १०० रुपये.
ट्रेनिंगची फी किती असते?
फी सेंटर आणि कोर्सनुसार बदलते, पण सरासरी ३०,००० ते ७५,००० रुपये. योजना अनुदानामुळे कमी होऊ शकते.
| कोर्स प्रकार | सरासरी फी | उदाहरण |
|---|---|---|
| स्मॉल कॅटेगरी | २५,००० – ५०,००० | Garuda: २५,००० (GST वगळून) |
| मीडियम कॅटेगरी | ५०,००० – १,००,००० | DroneAcharya: ४०,००० |
| फ्री ट्रेनिंग | ० (Namo Drone Didi) | SHG सदस्यांसाठी |
अतिरिक्त: परीक्षा फी १०००, उपकरण भाडे ५०००. PMKVY अंतर्गत ८०% सबसिडी मिळू शकते. महाराष्ट्रात VNMKV सारख्या सरकारी संस्थांत फी कमी (२०,००० पर्यंत).
ड्रोन पायलट म्हणून करिअर: भविष्यातील संधी
ट्रेनिंग झाल्यावर काय? शेतीत कीटकनाशक फवारणी (१ एकर १० मिनिटांत), रिअल इस्टेट सर्वे, वेडिंग फोटोग्राफी, डिसास्टर मॅनेजमेंट. कंपन्या जसे Marut Drones, IdeaForge जॉब देतात. फ्रीलान्सिंगवर ५००-१००० रुपये प्रति तास. १ लाख जॉब्स अपेक्षित!
चॅलेंजेस? हवामान, नियमांचं पालन. पण सरकारी सपोर्टमुळे सोपं.
शेवटचा विचार: आजच सुरुवात करा
मित्रांनो, ड्रोन ही भविष्याची तंत्रज्ञान आहे. सरकारी योजना तुम्हाला पंख देतात – फक्त उड्डाण सुरू करा! DigitalSky वर रजिस्टर व्हा, जवळच्या RPTO ला संपर्क साधा. काही शंका असल्यास कमेंट्समध्ये विचारा. महिती इन मराठी – तुमच्या सेवेसाठी!
#DroneTraining #DGCAIndia #NamoDroneDidi #SMAMSubsidy #DronePilot #MaharashtraDrones #RemotePilotCertificate #AerialTech #MakeInIndia #WomenEmpowerment
FAQ Section
१. ड्रोन प्रशिक्षणासाठी सरकारी योजना कोणत्या आहेत?
Namo Drone Didi, SMAM आणि Drone Shakti सारख्या योजना उपलब्ध आहेत, ज्यात अनुदान आणि फ्री ट्रेनिंगचा समावेश.
२. ड्रोन ट्रेनिंग कुठे मिळते?
DGCA मान्यताप्राप्त RPTOs जसे Garuda Aerospace, DroneAcharya किंवा VNMKV मध्ये. DigitalSky वर यादी पहा.
३. ट्रेनिंग किती दिवसांची असते?
स्मॉल कॅटेगरीसाठी ५-८ दिवस, मीडियमसाठी १०-१३ दिवस.
४. ट्रेनिंगसाठी पात्रता काय?
१८-६५ वर्षे वय, १०वी पास, भारतीय नागरिक.
५. आवश्यक दस्तऐवज कोणते?
आधार, १०वी प्रमाणपत्र, ओळखपत्र (पासपोर्ट/वोटर आयडी).
६. ट्रेनिंगची फी किती?
३०,००० ते ७५,००० रुपये, योजना अनुदानामुळे कमी.
७. Namo Drone Didi योजना कोणासाठी?
महिलांच्या SHGs साठी, फ्री ट्रेनिंगसह ८०% ड्रोन अनुदान.
८. SMAM अंतर्गत किती अनुदान मिळते?
शेतकऱ्यांसाठी ४०-५०%, संस्थांसाठी १००% पर्यंत.
९. DGCA प्रमाणपत्र कसे मिळते?
ट्रेनिंगनंतर ऑनलाइन परीक्षा पास करा, १०० रुपयांची फी.
१०. ड्रोन पायलटची कमाई किती?
सुरुवातीला २०,०००-५०,००० रुपये महिन्याला.
==============================================================
Mahiti In Marathi:
आमच्यासोबत कनेक्ट व्हा!
🌸 आर्थिक माहिती आणि महत्त्वाच्या अपडेट्ससाठी आम्हाला फॉलो करा:
| प्लॅटफॉर्म | लिंक |
| 🌐 Website | https://www.mahitiinmarathi.in |
| 💬 WhatsApp Channel | https://whatsapp.com/channel/0029Val2tuCJuyAB49GXhp14 |
| https://www.facebook.com/mahitiinmarathi | |
| https://www.instagram.com/mahitiinm | |
| 🧵 Threads | https://www.threads.net/@mahitiinm |
| 📢 Telegram | https://t.me/+8748TkxWbp85YzVl |
| mahitiinm@gmail.com |
टॅग्स: #माहितीInमराठी #MahitiInMarathi #FollowUs #SocialMedia #MarathiNews #StayUpdated
