कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटी पूर्वसंमती 2026 – नवीन आदेश

कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटी: ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळता इतर औजारांना तात्काळ पूर्वसंमतीचे आदेश

महा-डीबीटी पोर्टलवर कृषी यांत्रिकीकरण योजनेसाठी अर्ज केला असेल आणि पूर्वसंमतीची वाट पाहत असाल, तर तुमच्यासाठी एक महत्त्वाची बातमी आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी आयुक्तालयातील कृषी अभियांत्रिकी संचालनालय, पुणे यांनी 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी राज्यातील सर्व विभागीय कृषी सहसंचालक आणि जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी यांना लेखी निर्देश दिले आहेत.

या निर्देशांनुसार सन 2025-26 आणि 2026-27 मधील निवड झालेल्या लाभार्थ्यांच्या प्रलंबित अर्जांवर तात्काळ पूर्वसंमती द्यावी, असे सांगण्यात आले आहे. मात्र यात एक मोठा अपवाद आहे — ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टरचे अर्ज सध्या वगळण्यात आले आहेत. इतर सर्व कृषी यंत्रे आणि औजारांच्या अर्जांना प्राधान्याने पूर्वसंमती द्यावी, असे आदेशात म्हटले आहे.

अधिकृत GR आला आहे: कृषी विभागाने 09-11-2026 रोजी काढलेल्या पत्रात मा. सचिव (कृषी) यांच्या 29.10.2026 रोजीच्या ऑनलाईन बैठकीतील सूचनेनुसार हे आदेश देण्यात आले आहेत.

मूळ GR PDF डाउनलोड करा: [ कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटी GR ]

एका नजरेत माहिती

माहिती	तपशील
योजनेचे नाव	कृषी यांत्रिकीकरण योजना – केंद्र पुरस्कृत कृषी यांत्रिकीकरण उपअभियान, राज्य पुरस्कृत कृषी यांत्रिकीकरण, राष्ट्रीय कृषी विकास योजना (डीपीआर आधारित)
संबंधित विभाग	कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन – कृषी अभियांत्रिकी संचालनालय, पुणे
अधिकृत पोर्टल	महा-डीबीटी शेतकरी योजना पोर्टल
नवीन आदेशाची तारीख	9 नोव्हेंबर 2026
कोणाला फायदा?	2025-26 आणि 2026-27 मध्ये निवड झालेले, पण पूर्वसंमती प्रलंबित असलेले लाभार्थी
अपवाद	ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टरचे अर्ज सध्या वगळले
सामान्य अनुदान	पात्र यंत्रावर साधारणपणे 50% पर्यंत अनुदान, यंत्र व प्रवर्गानुसार मर्यादा लागू

1. नवीन आदेशात नेमके काय सांगितले आहे?

9 नोव्हेंबरच्या निर्देशांचे तीन महत्त्वाचे मुद्दे आहेत:

1. प्रलंबित अर्जांना गती द्या
2025-26 आणि 2026-27 या दोन्ही वर्षांतील निवड झालेल्या लाभार्थ्यांना तात्काळ पूर्वसंमती द्यावी. अर्ज पडून राहू नयेत, यासाठी जिल्हास्तरावर वेगाने कार्यवाही करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

2. ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळून इतर औजारांना प्राधान्य
हा आदेशाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. सध्या ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर या दोन मोठ्या यंत्रांचे अर्ज या तात्काळ पूर्वसंमतीच्या टप्प्यातून वगळण्यात आले आहेत.

3. विशेष लक्ष द्यावयाचे जिल्हे
वृत्तानुसार नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर, पुणे, सोलापूर, सांगली, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, बुलढाणा, वाशिम आणि भंडारा या जिल्ह्यांच्या अधिकाऱ्यांना यावर त्वरित कार्यवाही करण्याचे विशेष निर्देश देण्यात आले आहेत.

2. आतापर्यंत किती शेतकऱ्यांना पूर्वसंमती मिळाली?

GR नुसार, सन 2025-26 अंतर्गत या योजनेमध्ये एकूण 41,858 लाभार्थ्यांनी आपली कागदपत्रे पोर्टलवर अपलोड केली होती. त्यापैकी आतापर्यंत 29,105 शेतकऱ्यांना पूर्वसंमती देण्यात आलेली आहे.

म्हणजेच अजूनही हजारो अर्ज प्रलंबित आहेत. नवीन आदेशामुळे उर्वरित अर्जांवर वेगाने कार्यवाही होईल, अशी अपेक्षा आहे.

एक महत्त्वाचा फरक लक्षात घ्या: राज्यस्तरावर यापूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या वेगळ्या आकडेवारीनुसार 2025-26 मध्ये एकूण 36,03,338 अर्जांची निवड झाली होती आणि 2,39,337 लाभार्थ्यांना पूर्वसंमती मिळाली होती. तर वरील 41,858 चा आकडा हा कागदपत्रे अपलोड केलेल्या लाभार्थ्यांचा आहे. तुमच्या अर्जाची खरी स्थिती ही फक्त महा-डीबीटी पोर्टलवरच दिसेल.

3. अधिकृत GR मध्ये नेमके काय म्हटले आहे?

कृषी विभागाने 09-11-2026 रोजी काढलेल्या पत्रात खालील सूचना दिल्या आहेत:

1. सन 2025-26 अंतर्गत 41,858 लाभार्थ्यांनी कागदपत्रे अपलोड केली होती, त्यापैकी 29,105 लाभार्थ्यांना पूर्वसंमती देण्यात आली आहे.
2. उर्वरित सर्व प्रलंबित अर्जांसाठी पूर्वसंमती तात्काळ निर्गमित करावी.
3. सन 2026-27 मध्ये निवडलेल्या सर्व लाभार्थ्यांना सुद्धा पूर्वसंमती प्रदान करावी.
4. पूर्वसंमती मिळालेल्या लाभार्थ्यांना विहित कालावधीमध्ये यंत्रे/औजारे खरेदी करून देयके अपलोड करण्यासाठी सूचित करावे.
5. ट्रॅक्टर व कंबाईन हार्वेस्टर वगळता इतर सर्व प्रलंबित अर्जांसाठी पूर्वसंमती तात्काळ निर्गमित करावी.

4. कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटीमध्ये पूर्वसंमती म्हणजे काय?

अर्ज -> निवड (लॉटरी / प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य) -> कागदपत्रे अपलोड -> पूर्वसंमती -> यंत्र खरेदी -> बिल अपलोड -> तपासणी -> अनुदान जमा

पूर्वसंमती म्हणजे — तुम्ही निवडलेले यंत्र खरेदी करण्यासाठी कृषी विभागाने दिलेली लेखी परवानगी. पूर्वसंमती मिळाल्याशिवाय यंत्र खरेदी करू नका. कारण पूर्वसंमतीपूर्वी खरेदी केलेल्या यंत्राला अनुदान मिळत नाही, असा सर्वसाधारण नियम आहे.

पूर्वसंमती पत्रात तुम्हाला कोणते यंत्र, कोणत्या कंपनीचे / कोणत्या मॉडेलचे, किती दिवसांत खरेदी करायचे आहे, याची माहिती असते. ती मुदत चुकली तर पूर्वसंमती रद्द होऊ शकते.

5. कोणत्या औजारांना या आदेशाचा फायदा होणार?

ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळून इतर सर्व यंत्रांचा यात समावेश होतो:

• रोटाव्हेटर / रोटरी टिलर
• पॉवर टिलर
• ट्रॅक्टरचलित अवजारे – नांगर, कुळव, पेरणी यंत्र, आंतरमशागत यंत्र
• फवारणी यंत्र – पॉवर स्प्रेअर, बॅटरी स्प्रेअर, ट्रॅक्टरचलित स्प्रेअर
• काढणीनंतरची यंत्रे – थ्रेशर, भुसा कटर, मक्याची सोलणी यंत्र
• मनुष्यचलित / बैलचलित लहान अवजारे
• इतर कृषी यांत्रिकीकरण यंत्रे

6. कागदपत्रे – कोणती कागदपत्रे लागतात? हा नवीन Point

हा Point सर्वात महत्त्वाचा आहे. कारण GR नुसार 41,858 लाभार्थ्यांनी कागदपत्रे अपलोड केली, पण अनेक शेतकऱ्यांचे अर्ज हे कागदपत्रे अपूर्ण असल्यामुळे किंवा चुकीची कागदपत्रे अपलोड केल्यामुळे प्रलंबित राहतात.

महा-डीबीटीवर कृषी यांत्रिकीकरण योजनेसाठी सर्वसाधारणपणे खालील कागदपत्रे लागतात:

A. ओळख व रहिवास पुरावा – अनिवार्य

1. आधार कार्ड – मोबाईल नंबरशी लिंक असलेले
2. आधारशी लिंक मोबाईल नंबर – OTP आणि SMS साठी
3. पासपोर्ट साईज फोटो

B. जमीन व शेतकरी पुरावा – अनिवार्य

4. 7/12 उतारा – अलीकडील, स्वतःच्या नावावर असलेला
5. 8अ उतारा – जमीन धारणा दाखवण्यासाठी
6. फेरफार / खाते उतारा – लागू असल्यास, संयुक्त खातेदार असेल तर

C. बँक व अनुदानासाठी – अनिवार्य

7. बँक पासबुक / बँक खाते तपशील – नाव, खाते क्रमांक, IFSC स्पष्ट दिसणारे पहिले पान
8. आधारशी लिंक असलेले बँक खाते – अनुदान DBT ने जमा होण्यासाठी

D. प्रवर्गानुसार लागणारी कागदपत्रे – लागू असल्यासच

9. जात प्रमाणपत्र – SC / ST / OBC प्रवर्गातील लाभार्थ्यांसाठी
10. अपंगत्व प्रमाणपत्र – दिव्यांग शेतकऱ्यांसाठी लागू असल्यास
11. महिला शेतकरी असल्यास पुरावा – नावावर जमीन असल्याचा पुरावा

E. यंत्र खरेदी नंतर लागणारी कागदपत्रे

12. पूर्वसंमती पत्र – पोर्टलवरून डाऊनलोड केलेले
13. पक्के बिल (Tax Invoice) – विक्रेत्याकडून मिळालेले, जीएसटीसह
14. यंत्राचा फोटो / चेसिस नंबर – तपासणीच्या वेळी लागतो

कागदपत्रे अपलोड करताना करू नयेत अशा चुका

• अंधुक, अर्धवट किंवा कापलेला फोटो अपलोड करू नका
• दुसऱ्याच्या नावावरचे 7/12 किंवा बँक पासबुक अपलोड करू नका
• PDF / JPG फाईल साईज जास्त मोठी ठेवू नका, पोर्टलवर अपलोड होणार नाही
• एकच कागदपत्र दोन ठिकाणी चुकीच्या जागी अपलोड करू नका
• कागदपत्रे अपलोड केली म्हणजे काम संपले असे समजू नका, नंतर पूर्वसंमती आली का हे तपासा

महत्त्वाचे: नेमकी कागदपत्रांची यादी ही तुमच्या अर्जातील यंत्र, प्रवर्ग आणि योजनेनुसार बदलू शकते. त्यामुळे महा-डीबीटी पोर्टलवर तुमच्या अर्जात कागदपत्रे अपलोड करा मध्ये जी यादी दिसते, तीच अंतिम समजा.

7. ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर का वगळले?

1. जास्त अनुदान रक्कम: या दोन यंत्रांवर मोठे अनुदान लागते, त्यामुळे निधीची उपलब्धता पाहून टप्प्याटप्प्याने मंजुरी दिली जाते.
2. जास्त मागणी: या दोन यंत्रांसाठी अर्जांची संख्या खूप जास्त असते.
3. तपासणीची प्रक्रिया: या यंत्रांच्या कागदपत्रे आणि पात्रतेची तपासणी अधिक काळजीपूर्वक करावी लागते.

म्हणूनच ट्रॅक्टर किंवा कंबाईन हार्वेस्टरसाठी अर्ज केलेल्या शेतकऱ्यांनी निराश होऊ नये. तुमचा अर्ज रद्द झाला आहे, असा याचा अर्थ नाही.

8. पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर काय करावे?

1. पूर्वसंमती पत्र नीट वाचा – यंत्राचे नाव, मुदत, अटी नीट वाचा.
2. अधिकृत विक्रेत्याकडूनच खरेदी करा – पोर्टलवर नोंद असलेल्या विक्रेत्याकडूनच खरेदी करा.
3. पक्के बिल घ्या – कच्चे बिल चालणार नाही. पक्के बिल (Tax Invoice) घ्या.
4. विहित वेळेत बिल महा-डीबीटीवर अपलोड करा – मुदतीत बिल अपलोड करा.
5. प्रत्यक्ष तपासणीसाठी तयार राहा – अधिकारी यंत्राची प्रत्यक्ष तपासणी करू शकतात.
6. अनुदान थेट खात्यात – तपासणी पूर्ण झाल्यावर अनुदान थेट बँक खात्यात जमा होते.

9. महा-डीबीटीवर अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?

1. महा-डीबीटी शेतकरी पोर्टलवर जा.
2. तुमच्या आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरने लॉगिन करा.
3. अर्ज केलेल्या बाबी / Application Status या विभागात जा.
4. कृषी यांत्रिकीकरण योजना निवडा.
5. तुमच्या अर्जासमोर पूर्वसंमती प्राप्त / प्रलंबित / कागदपत्रे अपलोड करा अशी स्थिती दिसेल.
6. पूर्वसंमती मिळाली असेल तर ते पत्र डाऊनलोड करून प्रिंट काढून ठेवा.

10. शेतकऱ्यांनी करू नयेत अशा 5 सामान्य चुका

1. पूर्वसंमतीपूर्वी खरेदी करणे
2. मुदत संपवणे
3. चुकीचे बिल अपलोड करणे
4. एजंटला पैसे देणे – ही प्रक्रिया मोफत आहे.
5. बनावट मेसेजवर विश्वास ठेवणे – फक्त अधिकृत महा-डीबीटी पोर्टलवरच माहिती तपासा.

11. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटी योजना म्हणजे काय?
शेतकऱ्यांना आधुनिक यंत्रे आणि औजारे खरेदीसाठी अनुदान देणारी महाराष्ट्र शासनाची योजना आहे. ती महा-डीबीटी पोर्टलद्वारे राबवली जाते.

2. ट्रॅक्टरसाठी पूर्वसंमती कधी मिळणार?
9 नोव्हेंबरच्या आदेशात ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळण्यात आले आहेत. त्यामुळे त्यांच्यासाठी स्वतंत्र आदेशाची वाट पाहावी.

3. कागदपत्रे अपलोड केली पण पूर्वसंमती आली नाही, काय करू?
कागदपत्रे स्पष्ट आणि बरोबर अपलोड झाली आहेत का, हे तपासा. 7-10 दिवसांनी पोर्टलवर पुन्हा स्थिती तपासा. तरीही बदल नसेल तर तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात संपर्क करा.

4. अनुदान किती टक्के मिळते?
सर्वसाधारणपणे पात्र यंत्रावर 50% पर्यंत अनुदान मिळते. पण प्रत्यक्ष रक्कम यंत्र, प्रवर्ग आणि योजनेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार बदलते.

5. पूर्वसंमती मिळाली म्हणजे अनुदान पक्के झाले का?
नाही. पूर्वसंमतीनंतर वेळेत खरेदी, बिल अपलोड आणि प्रत्यक्ष तपासणी पूर्ण झाल्यावरच अनुदान मिळते.

निष्कर्ष – आता तुम्ही काय करावे?

जर तुम्ही 2025-26 किंवा 2026-27 मध्ये कृषी यांत्रिकीकरण महा-डीबीटीसाठी अर्ज केला असेल आणि ट्रॅक्टर किंवा कंबाईन हार्वेस्टर वगळून इतर कोणत्याही यंत्रासाठी अर्ज केला असेल, तर आजच महा-डीबीटी पोर्टलवर तुमची स्थिती तपासा.

सर्वात आधी हे 2 काम करा:

1. तुमची कागदपत्रे बरोबर अपलोड झाली आहेत का, हे तपासा
2. पूर्वसंमती आली आहे का, हे तपासा

अस्वीकरण: हा लेख कृषी विभागाच्या अधिकृत पत्र आणि सार्वजनिक माहितीवर आधारित आहे. महिती इन मराठी हे शासकीय संकेतस्थळ नाही. कोणतीही खरेदी करण्यापूर्वी महा-डीबीटी पोर्टल आणि तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाकडून खात्री करा.

#कृषीयांत्रिकीकरण #महाडीबीटी #शेतकरीयोजना #पूर्वसंमती #महाराष्ट्रशासन #MahitiInMarathi