स्वदेशी आहाराचे महत्त्व: पूर्वजांचा सल्ला आणि त्यामागील विज्ञान
आपल्या संस्कृतीत हजारो वर्षांपासून आहाराच्या माध्यमातून निरोगी शरीर आणि सशक्त मन निर्माण करण्याचे तत्त्वज्ञान सांगितले गेले आहे. आज महागड्या व्हिटॅमिन, कॅल्शियमच्या गोळ्या खाण्यापेक्षा पूर्वजांनी सांगितलेल्या पारंपरिक आहाराचा अवलंब केल्यास किती फायदा होईल, याचा विचार करायला हवा.
गूळ आणि त्याचे पोषणमूल्य
गुळाचा आहारात समावेश केल्याने शरीराला अनेक पोषक घटक मिळतात. गूळ हा नैसर्गिक गोड पदार्थ असून त्यात आयर्न, मॅग्नेशियम, झिंक आणि सेलेनियमसारखे घटक असतात.
पारंपरिक आहार संयोजन आणि त्याचे फायदे
गूळ + खोबरे = बुद्धिवर्धक
म्हणूनच गणपतीला गूळ-खोबऱ्याचा नैवेद्य अर्पण केला जातो.
हे संयोजन स्मरणशक्ती वाढवते आणि मेंदूला पोषण देते.
गूळ + शेंगदाणे = शक्तिवर्धक
श्री हनुमानाला अर्पण होणारा नैवेद्य शक्तिवर्धक आहे.
या संयोजनामुळे शरीराला प्रथिने व ऊर्जा मिळते.
गूळ + फुटाणे = हिमोग्लोबिन वाढवणारे
श्री बालाजीच्या प्रसादात गूळ-फुटाण्याचा समावेश असतो.
रक्तशुद्धी आणि हिमोग्लोबिन वाढीसाठी हे उपयुक्त आहे.
तीळ + गूळ = हाडांसाठी पोषक
थंडीत तीळ-गूळ खाल्ल्याने कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, आयर्न आणि झिंक मिळते.
सेलेनियम कॅन्सर पेशींच्या वाढीवर नियंत्रण ठेवतो.
संक्रांतीला तीळ-गुळ पोळी खाण्याचा प्रघात हाच विज्ञानाधारित आहे.
हिवाळ्यात उष्णता निर्माण करणारे पदार्थ
बाजरीची भाकरी:
तीळ आणि बाजरीची भाकरी थंडीत उष्णता निर्माण करते.
डिंकाचे लाडू आणि राजगिरा लाडू:
शरीराला ताकद देण्यासाठी हे लाडू उपयुक्त आहेत.
गुळतूप पोळी, शेंगदाणा चिक्की, भिजवलेले हरभरे:
नैसर्गिकरित्या ताकद वाढवणारे हे पदार्थ आहेत.
उन्हाळ्यात थंडावा देणारे पदार्थ
नाचणीची अंबिल:
उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देण्यासाठी नाचणीचा उपयोग केला जातो.
ताक, मठ्ठा, लिंबू सरबत, कोकम सरबत, आंबाडीचे सरबत, सोलकडी:
हे पदार्थ शरीरातील उष्णता कमी करतात आणि दाह शांत करतात.
पूर्वजांच्या आहारशास्त्राचे गुपित
पूर्वीच्या काळात कोणतेही रसायनयुक्त टॉनिक नव्हते. तरीही आपले पूर्वज, मावळे आणि योद्धे हे सशक्त आणि बुद्धिमान होते. त्यांचा आहार हा पूर्णपणे नैसर्गिक आणि सेंद्रिय होता. ते गाईचे शुद्ध दूध, फळे, कडधान्ये आणि पौष्टिक अन्न खात असत. त्यामुळेच त्यांच्या शरीरात भरपूर ताकद आणि ऊर्जा असायची.
संस्कृती आणि विज्ञान यांचा संगम
आपल्या सणांच्या मागेही ठाम वैज्ञानिक कारणे आहेत. पण आपण फक्त सण साजरे करतो, त्यामागील विज्ञान समजून घेत नाही. आजकाल मुलं प्रश्न विचारतात, पण हे समजून सांगणं गरजेचं आहे.
स्वदेशी आहाराचे फायदे
केमिकल विरहित आहार:
नैसर्गिक पदार्थांमध्ये कोणतेही हानिकारक रसायन नसते.
शरीराला पोषण:
गूळ, शेंगदाणे, खोबरे, तीळ यांसारखे पदार्थ शरीराला सर्व प्रकारचे पोषण देतात.
रोगप्रतिकारक शक्ती:
स्वदेशी आहारामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.
पूर्वजांच्या ज्ञानावर विश्वास ठेवा
आपले पूर्वज हे विज्ञानात प्रगत होते. त्यांनी आहार, औषधे आणि आरोग्य यांचा उत्तम मेळ साधला होता. आपण महागड्या टॉनिक आणि गोळ्या खाण्यापेक्षा आपल्या संस्कृतीने दिलेले पौष्टिक पदार्थ खाल्ले पाहिजेत.
