साठेखत (sathekhat)

साठेखत म्हणजे काय? नोंदणीकृत साठेखतचे फायदे आणि प्रक्रिया

साठेखत काय असते? नोंदणीकृत साठेखत करण्याचे फायदे, प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि फसवणुकीपासून बचाव कसा करावा याबाबत सविस्तर माहिती. मालमत्ता व्यवहारात सुरक्षितता कशी मिळवावी? Mahiti In Marathi वर वाचा आणि जाणून घ्या

तुम्ही मालमत्ता खरेदी करण्याचा विचार करत आहात का? किंवा एखादी जमीन किंवा फ्लॅट विकत घेण्याच्या प्रक्रियेत आहात? मग तुम्हाला ‘साठेखत’ हा शब्द नक्कीच ऐकू आला असेल. आजच्या वेगवान जगात मालमत्ता व्यवहार हे नेहमीचे झाले आहेत, पण त्यातील कायदेशीर बाबी समजून घेणे खूप महत्वाचे आहे. कारण एक छोटी चूकही तुम्हाला लाखोंचा तोटा देऊ शकते. मी तुम्हाला सांगतो, साठेखत हे मालमत्ता खरेदीच्या प्रवासातील पहिले पाऊल आहे. ते तुम्हाला भविष्यातील जोखीमांपासून वाचवते आणि तुमचा व्यवहार सुरळीत पार पाडते. या लेखात मी तुम्हाला साठेखत म्हणजे काय, ते कसे करावे आणि नोंदणीकृत साठेखतचे फायदे काय आहेत हे सोप्या भाषेत सांगणार आहे. चला, सुरुवात करूया.

Table of Contents

1. साठेखत म्हणजे काय?
2. साठेखत आणि खरेदीखत यात फरक काय?
3. नोंदणीकृत साठेखत करण्याचे फायदे
4. साठेखत कसे करावे? प्रक्रिया
5. आवश्यक कागदपत्रे
6. स्टॅम्प ड्यूटी आणि नोंदणी शुल्क
7. साठेखत रद्द करण्याची प्रक्रिया
8. फसवणुकीची उदाहरणे आणि बचावाचे उपाय
9. महत्त्वाची टीप
10. निष्कर्ष आणि Call to Action
11. FAQ

साठेखत म्हणजे काय?

तुम्ही एखादी जमीन किंवा फ्लॅट खरेदी करत असाल तर साठेखत हे तुमच्यासाठी एक महत्वाचा करार आहे. सोप्या शब्दात सांगायचे तर, साठेखत म्हणजे एखादी मालमत्ता भविष्यात खरेदी करण्यासाठीचा प्रारंभिक करार. हा करार मालमत्ता हस्तांतरण कायदा १८८२ च्या कलम ५४ अंतर्गत येतो. यात खरेदीदार आणि विक्रेता यांच्यातील अटी-शर्ती नमूद केलेल्या असतात, जसे की मालमत्तेची किंमत, पेमेंटची पद्धत, मुदत आणि इतर तपशील.

साठेखतची व्याख्या

साठेखत हे इंग्रजीत ‘Agreement to Sell’ किंवा ‘Sale Agreement’ म्हणून ओळखले जाते. हे केवळ एक वचन असते की भविष्यात मालमत्ता खरेदी-विक्री होईल. पण लक्षात ठेवा, साठेखत केल्याने मालमत्तेची मालकी लगेच तुमच्या नावावर होत नाही. ती केवळ खरेदीखत (Sale Deed) नोंदवल्यावर होते. काही ठिकाणी याला ‘विसार’, ‘वायदा पत्र’ किंवा ‘बेचनामा’ असेही म्हणतात. ‘साठे’ हा ‘एसएटीई’चा अपभ्रंश आहे मुळात ज्याला साठेखत म्हटले जाते तो अपभ्रंश आहे. इंग्रजीमध्ये सेल अॅग्रीमेंट फॉर ट्रान्सफर ऑफ इस्टेट म्हणजे एस.ए.टी.ई.’ आहे. त्याचा अपभ्रंश होऊन पुढे साठे झाले व त्यासोबत ‘खत’ असा शब्द जोडून ‘साठेखत ‘ प्रचलित झाले.

साठेखत का महत्वाचे?

मालमत्ता व्यवहारात अनेक अडचणी येतात, जसे की कर्ज मंजुरी, सरकारी परवानग्या किंवा मालमत्तेवरील वाद. अशा वेळी साठेखत तुम्हाला वेळ देतो. उदाहरण घ्या: समजा तुम्ही एक फ्लॅट खरेदी करत आहात, पण पूर्ण पैसे उपलब्ध नाहीत. तुम्ही आगाऊ रक्कम देऊन साठेखत करता आणि नंतर टप्प्याने पैसे देता. हे तुम्हाला आणि विक्रेत्याला दोघांनाही संरक्षण देते.

महाराष्ट्रात मालमत्ता व्यवहार वाढत आहेत, आणि साठेखत न करता व्यवहार करणे जोखमीचे असते. सरकारी आकडेवारीनुसार, २०२५ मध्ये मालमत्ता नोंदणीमध्ये २०% वाढ झाली आहे, आणि त्यात साठेखतची भूमिका सर्वात मोठी आहे.

साठेखत आणि खरेदीखत यात फरक काय?

बरेच लोक साठेखत आणि खरेदीखत यांना एकच समजतात, पण त्यात मोठा फरक आहे.

मुख्य फरक

• साठेखत: हा प्रारंभिक करार आहे. यात मालकी हस्तांतरित होत नाही. हे फक्त भविष्यातील व्यवहाराचे वचन आहे. मुदत संपल्यावर खरेदीखत करावे लागते.
• खरेदीखत: हा अंतिम दस्तऐवज आहे. याने मालकी हक्क हस्तांतरित होतो. दुय्यम निबंधक कार्यालयात नोंदणी होते आणि सातबारा किंवा मालमत्ता कार्डवर नाव लागते.

उदाहरण: साठेखत म्हणजे लग्नाचे निमंत्रण पत्र, तर खरेदीखत म्हणजे लग्न झाल्याचे प्रमाणपत्र. साठेखत रद्द करता येते, पण खरेदीखत रद्द करणे कठीण असते.

कायदेशीर फरक

कलम ५४ नुसार, साठेखत हा करार आहे, तर खरेदीखत हा हस्तांतरण आहे. साठेखत नोंदणीकृत नसल्यास तो कायदेशीर पुरावा नाही, तर खरेदीखत नेहमी नोंदणीकृत असते.

नोंदणीकृत साठेखत करण्याचे फायदे

साठेखत १०० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर करता येते, पण ते नोटरीमध्ये केले तर कायदेशीर पुरावा नाही. नोंदणीकृत साठेखत दुय्यम निबंधक कार्यालयात करावे.

मुख्य फायदे

1. कायदेशीर संरक्षण: नोंदणीकृत साठेखत महसूल दफ्तरात ‘इतर हक्क’ सदरात नोंदवले जाते. विक्रेता दुसऱ्याला विकू शकत नाही.
2. शुल्क बचत: पूर्ण मुद्रांक आणि नोंदणी शुल्क आधी भरले तर खरेदीखत वेळी भरावे लागत नाही.
3. रद्द करण्याची सुविधा: व्यवहार होत नसेल तर दुय्यम निबंधकाकडे अर्ज करून शुल्क परत मिळते.
4. कर्ज मिळणे सोपे: बँका साठेखतावर कर्ज देतात, कारण ते कायदेशीर असते.
5. वाद टाळणे: कलम ५३ए अंतर्गत, ताबा मिळाल्यास विक्रेता अडथळा आणू शकत नाही.

उदाहरण: मुंबईत एका व्यक्तीने नोंदणीकृत साठेखत केले आणि विक्रेत्याने दुसऱ्याला विकले. न्यायालयाने खरेदीदाराच्या बाजूने निकाल दिला, कारण साठेखत नोंदवले होते.

साठेखत कसे करावे? प्रक्रिया

साठेखत करणे सोपे आहे, पण वकीलाची मदत घ्या.

चरणबद्ध प्रक्रिया

1. वकीलाची मदत: अनुभवी वकीलाने मसुदा तयार करा. अटी स्पष्ट करा.
2. स्टॅम्प पेपर: १०० रुपयांचा किंवा अधिक मूल्याचा स्टॅम्प पेपर घ्या.
3. तपशील नमूद: खरेदीदार-विक्रेत्यांची माहिती, मालमत्तेचे वर्णन, किंमत, मुदत इ.
4. स्वाक्षऱ्या: दोन्ही पक्ष आणि दोन साक्षीदारांच्या स्वाक्षऱ्या.
5. नोंदणी: दुय्यम निबंधक कार्यालयात जाऊन नोंदणी करा. ओळखपत्र द्या.

महाराष्ट्रात ही प्रक्रिया ऑनलाइनही सुरू झाली आहे, जसे की IGR Maharashtra पोर्टलवर.

आवश्यक कागदपत्रे

साठेखतासाठी हे कागदपत्रे हवेत:

• आधार कार्ड, पॅन कार्ड, पासपोर्ट (ओळखपत्र).
• मालमत्तेचे सातबारा उतारा, गट नंबर, क्षेत्रफळ.
• विक्रेत्याचा सर्च रिपोर्ट (मागील ३० वर्षांचा).
• आगाऊ रकमेचा चेक फोटो.
• दोन साक्षीदारांची ओळख.
• स्टॅम्प पेपर आणि शुल्काची पावती.

स्टॅम्प ड्यूटी आणि नोंदणी शुल्क

महाराष्ट्रात स्टॅम्प ड्यूटी मालमत्ता मूल्यानुसार ५-७% असते. नोंदणी शुल्क १% किंवा कमाल ३०,००० रुपये. मुंबईत ६%, ग्रामीण भागात ४%. IGR Maharashtra वेबसाइटवर कॅल्क्युलेटर आहे. नोंदणीकृत साठेखतासाठी पूर्ण शुल्क भरावे.

साठेखत रद्द करण्याची प्रक्रिया

व्यवहार होत नसेल तर रद्द करा.

1. अर्ज: दुय्यम निबंधकाकडे ‘Deed of Revocation’ सादर करा.
2. कारण: उल्लंघन किंवा सहमती नमूद करा.
3. शुल्क परत: मुद्रांक शुल्क परत मिळते (३ वर्षांच्या आत). कलम ३१-३३, विशिष्ट मदत कायदा १९६३ अंतर्गत न्यायालयात जाऊ शकता.

फसवणुकीची उदाहरणे आणि बचावाचे उपाय

फसवणुकीची उदाहरणे: एका प्रकरणात विक्रेत्याने साठेखत केले आणि दुसऱ्याला विकले, परिणामी खरेदीदाराने ५ लाख गमावले. दुसरे उदाहरण: नोंदणीकृत नसलेले साठेखत नाकारले गेले.

बचाव

• नेहमी नोंदणीकृत साठेखत करा.
• सर्च रिपोर्ट तपासा.
• वकीलाची मदत घ्या.
• आगाऊ रक्कम चेकने द्या.

महत्त्वाची टीप

Pro-Tip: साठेखत करताना मालमत्तेवर कोणतेही कर्ज किंवा वाद नाही हे तपासा. सर्च रिपोर्ट घ्या आणि ३० वर्षांचा इतिहास पाहा. हे तुम्हाला लाखोंची बचत करेल!

FAQ

साठेखत म्हणजे काय?

साठेखत हे मालमत्ता विक्रीचा प्रारंभिक करार असतो, ज्यात भविष्यातील व्यवहाराच्या अटी असतात.

साठेखत आणि खरेदीखत यात फरक काय?

साठेखत करार आहे, खरेदीखत हस्तांतरण आहे.

साठेखत कसे करावे?

वकीलाने मसुदा तयार करा, स्टॅम्प पेपरवर स्वाक्षऱ्या करा आणि नोंदणी करा.

आवश्यक कागदपत्रे कोणती?

आधार, पॅन, सातबारा, सर्च रिपोर्ट इ.

नोंदणी शुल्क किती?

महाराष्ट्रात १% किंवा कमाल ३०,००० रुपये.

साठेखत रद्द कसे करावे?

दुय्यम निबंधकाकडे अर्ज करा.

फसवणूक होण्याची शक्यता कशी टाळावी?

नोंदणीकृत करा आणि सर्च रिपोर्ट तपासा.

साठेखतावर कर्ज मिळते का?

होय, बँका नोंदणीकृत साठेखतावर कर्ज देतात.

महाराष्ट्रात स्टॅम्प ड्यूटी किती?

५-७% मालमत्ता मूल्यानुसार.

साठेखतची मुदत किती असते?

सामान्यतः ६-१२ महिने, करारानुसार.

#Satkhat #MalmattaVyavhar #Registration #RealEstateTips #MarathiGyaan #PropertyLaw

निष्कर्ष आणि Call to Action

साठेखत हे मालमत्ता व्यवहारातील सुरक्षा कवच आहे. नोंदणीकृत केल्याने फायदे भरपूर आहेत. तुम्हाला काही शंका असल्यास कमेंटमध्ये विचारा किंवा आमच्या Social Media ला जॉईन व्हा: तुमचे अनुभव शेअर करा!

  Mahiti In Marathi:

आमच्यासोबत कनेक्ट व्हा!

🌸 आर्थिक माहिती आणि महत्त्वाच्या अपडेट्ससाठी आम्हाला फॉलो करा:

टॅग्स: #माहितीInमराठी #MahitiInMarathi #FollowUs #SocialMedia #MarathiNews #StayUpdated